دوشنبه, ۰۶ شعبان ۱۴۴۱هـ| ۲۰۲۰/۰۳/۳۰م
ساعت: مدینه منوره
Menu
القائمة الرئيسية
القائمة الرئيسية

زموږ د ماشومانو برخلیک به څه ډول شي؟

  • خپور شوی په سیاسي

  (ژباړه)

 ځوانان لوړو هیلو ته اوږه ورکوونکي، خطر منونکي او نه ستړي کېدونکي هلې ځلې کوونکي دي. دوی د هر ملت هیلې او د هرې ټولنې د تغییر او پرمختګ لامل دي. خو پوښتنه دا ده چې زموږ ځوانان ولې داسې دي؟

ځکه ځوانان په واقعیت ډېر ژر پوهېدای شي. ځوانان خپلو ځانګړنو، په دې برخه کې توانمند کړي دي. چې کله ځوانان د ماشومتوب له پړاو (هغه پړاو چې د ژوند د امورو په تدبیر او زده کړه کې پر کورونۍ او معلم تکیه کوي) څخه راوځي، نو دوی په دغه پړاو کې داسې احساس کوي، چې خپل ټول مسوولیتونه پر غاړه واخلي او نور پر چا تکیې ته اړتیا نه لري. دوی په دغه وخت کې ژوند او ټولنې ته د څېړونکي په سترګه ګوري او غواړي په ژوند کې خپل رول ولوبوي.

ځوانان تل د داسې موکې په لټه کې دي، چې له هغې په ګټه اخیستنې خپلو موخو او لوړو هیلو ته ورسیږي. هر هغه څه چې د دوی پر لار خنډ شي، پر وړاندې یې دریږي. ځوانان د هرې هغې غونډې او خوځښت په سر کې وي چې د بدلون لامل ګرځي او خلک د ترخو واقعیتونو پر وړاندې راپورته شوي وي. دغه راز دوی په دې لار کې هر ډول قربانۍ ته تیار دي. ځوانان داسې څه نه لري، چې له لاسه یې ورکړي او پر هغې زیانمن شي او یا یې وژړوي. د ځوانانو واقعيٍ زیان د هغوی په خاموشي او د هغو چانسونو په نشت کې دی، چې د تحرک او پرمختګ اجازه ورکوي.

د ټولو نظامونو او سیاستوالو اندېښنه ځوانان دي، ځکه ځوانان د ټولو پلانونو او پروژو پلي کوونکي دي، د دوی لوړ خیالونه، قربانۍ او ... هېڅ پوله نه پېژني.

ممکن داسې پوښتنه درته پیداشي چې دا دومره سریزه د څه لپاره ده، په داسې حال کې چې د مقالې عنوان «زموږ د ماشومانو برخلیک به څه ډول شي؟» دی.

په ځواب کې باید ووایو: اوسمهال امت په تر ټولو ناوړه حالت کې دی، نو باید درد او د درملنې سرچینه یې وپېژني. اوس امت پر دې پوه شوی چې د دې بدمرغه ژوند لامل حاکمه سیاسي طبقه ده. هغه طبقه چې امت په داسې نظامونو مدیریت کوي، چې پرمختګ ونه کړي او د نهضت مخه یې ونیسي. ځکه دغه طبقه د غربي ښکېلاکګرو کفارو مزدوره ده، د امت دولت یې له منځه یووړ او له ډېر وخته یې د اسلامي خاورو هېوادونه استعمار کړي دي. وروسته ښکېلاکګرو د دولتونو څېرې او تش په نامه خپلواک دولتونه جوړ او د امت بچیانو ته یې ورسپارلي دي. هغو کسانو ته چې په غرب او د هغوی په پرمختګ میین دي، پل یې د هغوی په پله اېښی، فکر کوي دوی به هم د غرب پشان مادي پرختګ تر لاسه کړي. سره له دې چې څو څو ځله یې ټینګار کړی چې لار یې سخته ده؛ خو بیایې هم دغې لارې ته دوام ورکړی او دا ستونزمن کار یې تر هغې ښه بللی چې دوی ته عزت وربښي.

دغه فاسده طبقه، چې د امت له قضیو سره یې خیانت کړی، د دوی د فساد بوی د زغملو نه دی او امت ترې ناهیلی شوی دی. هغه څه چې د غرب په واک کې دي او د هغې په وسیله یې امت له بېدارۍ او نهضت څخه منحرف کړی، هغه وسله ده چې د نشتون په صورت کې یې هېڅ ډول نهضت شونی نه دی. دا وسله هغه ځوانان دي چې د خپل امت لپاره اخلاص لري، د خپلې قضیې پر ارزښت پوه شوي او پر خپل رب او د هغه پر رسول باور لري. که دا طوفان ولګېد استعمار او مزدوران به یې ټول له بېخه وباسي او هېڅ نښه به یې پرېنږدي. غرب تل د امت دغه ژوندۍ برخه مهاروي او د خپلو فاسدو حاکمانو حاکمیت زیاتوي، تر څو د امت پر ظرفیتونو او شتمنیو واکمن واوسي.

له ډېره وخته د امت د ځوانانو د ضایع کولو هڅې روانې دي، خو وروستیو انقلابونو پر غرب او ملګرو یې تور داغ کېښود. ځکه دوی د امت د ځوانانو د ذهنونو په فاسدولو نتیجې ته ونه رسېدل. د امت ځونان په ډېر سرعت راویښ شوي، خپله قضیه او د غرب هغه دسیسې یې پېژندلي، چې د دوی او د امت پر وړاندې یې جوړې کړي دي.

غرب بیا هم خپلې دسیسې پراخه او بنسټیزې کړي، خو اوسمهال د ځوانانو اسلامي فکري قاعده قوي شوې، که دښمن یې وهم غولوي، ډېر ژر دغه قاعده پکې راژوندۍ کیږي، راویښوي یې او په ډېر ډاډ سره د خپل دین لپاره راپورته کیږي. که ځوانان له ماشومتوبه په قوي فکري قاعده نه وي روزل شوي، نو په داسې حال کې دوی هغه ژور مفاهیم نه لري چې بېرته یې د حق لارې ته راوګرځوي. اوسنیو فرېبونو د امت ټولې کړۍ نیولي او په ټول توان یې په هر ډګر کې د معصومو ماشومانو سلیم فطرت موخه ګرځولی دی.

ټولې هغه تعلیمي برنامې یې لرې کړي، چې د ماشومانو عقیده اسلامي کوي او په بدل کې یې کفارو داسې شیان ځای پر ځای کړي چې مسلمانانو ته یې خپل دین مخشوش کړی دی. لکه، د دینونو د یووالي مفکوره، په دیني برخه کې یو د بل منل او له نورو سره جوړجاړی. د ماشوم حقونه، جنسي هویت او ... .

د فرهنګي او غیر تعلیمي مرکزونو له لارې بې منهجه برنامې، دغه راز د انټرنېټي سایټونو او ټلوېزیونو له لارې د بې حیایۍ برنامې خپرول او داسې لارې یې ورته رامنځته کړې چې د غرب ژوند ښه ورته وښیي.

د ماشومانو تر ټولو ښه غېږه، د اسلامي مفاهیمو لومړنی مرکز او لومړۍ معلمه، مور یې موخه ګرځولې ده. میندې دې ته تشویقوي چې له کوره ووځي او خپل ماشومان وړکتون ته واستوي. په داسې حال کې چې پلرونه یې د روزۍ او عصري ژوند د امکاناتو برابرولو په خاطر ټوله ورځ له کوره بهر بوخت وي. خو یو وخت د رسول الله صلی الله علیه وسلم دا قول چې عبیدالله بن محص انصاري روایت کړی، د هر مسلمان شعار ګڼل کېده:

«من أصبح منکم آمنا فی سربه، معافی فی جسده، عنده قوت یومه فکأنما حیزت له الدنیا بحذافیرها»

(ترمذی)

ژباړه: هغه څوک چې سهار له خوبه راپاڅي، په خپل ځای کې د ارامۍ احساس ولري، صحتمند وي او د هماغه شپې او ورځې لپاره خواړه هم ولري، نو داسې دی لکه ټوله نړۍ چې له هر څه سره ورکړل شوې وي.

هر هغه پلار چې د خپلې کورنۍ لپاره یې امکانات نه دي برابر کړي، ظالم او کلک زړی بلل شوی، چې د خپلو زامنو ژوند یې تباه کړی او په ځینو مواردو کې د هغه پر وړاندې راپورته شوي او واک یې ترې اخیستی!     

په دې ډول زموږ ماشومان له موږ پردي کوي او فاسدوي یې. نه یې پرېږدي له هغوی څخه داسې ځوانان جوړ شي، چې د خپلې کورنۍ او امت لپاره د خیر او زیریو لامل وګرځي. غواړي زموږ له ماشومانو داسې ځوانان جوړ کړي چې په نړۍ کې له عیش او خوشګزرانۍ پرته بل څه ونه پېژني. د نهضت وده نه غواړي، غواړي چې د چارو واک د کم عقلانو او ځان پلورونکو په لاس کې وي، تر څو امت تل د خپل ځان تابع او ذلیل وساتي. په داسې حال کې چې پخپله هم هر څه ولري، خو بیا هم د دښمنانو ته لاس ونیسي؛ یوازې د وضعي نظامونو په حاکمیت راضي شي. په داسې حال کې چې الله سبحانه وتعالی داسې الهي نظام را استولی چې د ژوند ټولې برخې رانغاړي او د دنیا او اخرت د نیکمرغۍ لامل ګرځي.

دا د هغه امت کیسه ده، چې ماضي او حال یې لوټ شوي او تل یې ځواکمنې ارادې د دسیسو ښکار ګرځېدلي دي. دښمنان غواړي چې د امت لاسونه تل تړلي وي. د دې لپاره چې په راتلونکې کې یې ځوانان له لاسه ورکړي شیان ترلاسه نه کړي، ماشومان فاسدوي.

اې تر ټولو غوره امته! اې هغه کسانو چې الله تعالی د تر ټولو غوره امت او بشر ته د هدایت کوونکو لقب درکړی، د غفلت له خوبه راویښ شئ او خپله کمپله درنه لرې کړئ. دا نه وایم درته چې د خپلو ماشومانو چټل او خطرناک مفاهیم اصلاح کړئ، ځکه یوازې د دغو مفاهیمو اصلاح کول د هغو دسیسو لپاره بسنه نه کوي چې ستاسو او ستاسو د ماشومانو لپاره جوړې شوي دي. زه دا نه وایم چې د دغه حالت پر وړاندې، چې ستاسو ماشومان یې فاسد کړي، قیام وکړئ، زه وایم د خپل مسیر د اصلاح په موخه راپورته شئ، داسې یوه شفا ورکوونکې درملنه وګورئ، چې دغه فاسد حالت له منځه یوسي. له یوه ځواکمن دولت پرته هېڅکله نه شئ کولی چې د استعمار او د هغه د ویجاړوونکو دسیسو پر وړاندې ودرېږئ او د خلافت له دولت پرته به بل هېڅ داسې ځواکمن دولت ونه مومئ. موږ ولیدل چې له سنجونې او تیاري پرته انقلابونو موږ کوم ځای ته ورسوو او په څه ډول دامونو کې یې راګیر کړو، هغه څه چې هر چا نه شوای لیدای. په داسې حال کې چې هره ورځ د الله سبحانه وتعالی دا خبره وایو او ښکاره شعار مو دی:

﴿وَلِلَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَلَكِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَا يَعْلَمُونَ﴾

[المنافقون: 8]

ترجمه: عزت خو د الله، د هغه د پیغمبر او مومنانو لپاره دی؛ خو دغه منافقان نه پوهېږي.

له شک پرته الله سبحانه وتعالی رښتیا وایي،  خو عزت، کرامت، د خپلو زامنو ملاتړ مو او هغه څه چې له موږ څخه اخیستل شوي تر هغه به یې تر لاسه نه کړو، تر څو چې د خلافت د بیا تاسیس په وسیله بیا اسلامي ژوند پیل نه کړو. هغه دولت چې د ټولو عامه مسلمانانو ریاست پر غاړه لري. ټول مسلمانان تر یوه بیرغ لاندې راټولوي، کارونه یې تنظیموي او د عزت او دبدبې ملاتړ یې کوي. غضب شوې سیمې بېرته نیسي، د دښمنانو په زړونو کې وېره اچوي چې زموږ په ژوند کې مداخله ونه کړي او خپلې غوښتنې پر موږ ونه تپي.

اې تر ټولو غوره او تر ټولو ښه امته! رهبري مو حزب التحریر ته ورکړئ. هغه حزب چې خپل خلک یې نه دي ناهیلي کړي او یوازینی حزب دی چې کولی شي خلک خپلو موخو ته هدایت کړي. هغه حزب چې د تاسیس له وخته یې خپله موخه او لاره مشخصه کړې ده. رهبرانو او شبابو یې په ډېر زغم ارام ژوند قرباني کړی او په بدل کې یې په زندان، شکنجه او له خپلې کورنۍ لرې ژوند انتخاب کړی دی. ډېری ځوانان یې د ښکېلاکګرو او د هغوی د مزدوران په لاس شهیدان شوي دي، خو هېڅکله له خپلې لارې نه دي اوښتي. خپل زغم ته یې دوام ورکړ، تر څو چې زغم یې رنګ راووړ. اوس خپلې موخې ته ډېر نیږدې شوي او ډېر ژر به د الله تعالی ژمنه او د رسول الله صلی الله علیه وسلم زیري ته ورسیږي. نور به د خلافت راګرځېدل او د امت لپاره اسلامي ژوند خیالي نه وي. ځکه دا اوس د هر مسلمان د زړه هیله ده او ورته سترګې په لاره دي. خو هغه څه چې د خلافت د تاسیس لپاره کم دي، هغه دا دي چې امت باید خپله واقعي رهبري وټاکي. داسې رهبري چې موخې ته په کتو خپل مسیر وپېژني. امت په سمه لاره برابر کړي. راشده خلافت امت له منځه تلو ژغوري او د ارامۍ او عزت پر لوري یې بیایي، هغه څه چې الله سبحانه وتعالی یې کولی شي.

﴿وَرِضْوَانٌ مِّنَ اللّهِ أَكْبَرُ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ﴾

[التوبه: 72]

ژباړه: او تر هر څه زیات دا چې د الله رضا به ور په برخه شي، همدا ستر بری دی.

لیکواله: اسماء الجعبه

ژباړن: حبیب الله

 

د مطلب ادامه...

د خلافت بیا راتګ ولې د اوسني وخت تر ټولو مهمه اړتیا ده؟

  • خپور شوی په سیاسي

وستی اسلامي دولت د ۱۳۴۲ هـ.ق د رجب میاشتې پر ۲۸مه سقوط شو، چې په پایله کې یې مسلمانانو د نړۍ په کچه خپل سیاسي او فکري یووالی له لاسه ورکړ. دغه امر د دې لامل شو چې مسلمانان له فکري ـ سیاسي انحطاط او وروسته پاتې کېدو سره مخ شي. څنګه چې د اسلامي دولت تر نسکورېدو وروسته لودیځ هېوادونه (اروپا، شوري او امریکا) پر اسلامي امت واکمن شول او د ټوپک او کورنیو جګړو په وسیله یې خپل ارزښتونه او نړۍ لید اسلامي خاورو ته دننه کړ. له بل لوري، د غیر اسلامي ارزښتونو لکه د دولت ـ ملت مفکورې پراخوالی په اسلامي امت کې د فکري ـ سیاسي ژور درز او بېلتون راپیداکېدو لامل شو؛ چې اسلامي امت تر اوسه له سیاسي، فکري او ټولنیز کړکېچ سره مخ دی.

نړۍ د اسلامي دولت تر نسکورېدو وروسته د ډیموکراسۍ، پانګوالۍ او جمهوریت غوندې بشري نظامونو منګولو ته ولوېده، چې بشریت یې له بې مخینې ناورین او غمیزې سره مخ کړی دی. څنګه چې په غربي هېوادونو کې د داسې نظامونو پلي کېدل د دې لامل شوي، چې د انسانانو او الله سبحانه وتعالی تر منځ اړیکې پیکه شي. د دغو بشري نظامونو نشت ټول انسانان له ډول ډول رواني ناروغیو، د ټولنیزو اړیکو نه پاللو او د روحي ارامتیا له نشت څخه بې برخه کړي او ترې ځورېږي.

دې پدیدې په غربیانو کې تر دې کچې وده کړې چې هغوی یې دې ته اړ کړي، څو په بدیلې لارې غور وکړي او خپل ځانونه له دې بې شرمۍ څخه وژغوري. پر همدغه بنسټ، له عامو خلکو نیولې تر غربي پانګوالو او روڼ اندو، چې د دغه نظام په رحم کې رالوی شوي، نن ورځ د اوسني پانګوالي نظام د بنسټیز بدلون په هڅه کې دي. د هغوی له ډلې د یو امریکایي میلیاردر په وینا، چې پانګوالي نظام ښه پېژني او ژوند یې د همدغه نظام تر چتر لاندې تېر شوی، مارک بیني اف نومېږي. دغه میلیاردر د سلسفورس شرکت رییس دی، چې څه موده وړاندې یې له نیویارک ټایمز ورځپانې سره په خبرو کې داسې وویل: «د یو پانګوال او کپټلېسټ په توګه دې پایلې ته رسېدلی یم، څنګه چې تاسو هم پرې پوهېږئ او اړ یو چې اعتراف پرې وکړو؛ هغه دا چې پانګوالي یا سرمایه داري له دې وروسته له منځه وړل کېدو او مړینې سره مخ ده.» د حیرانتیا ځای خو دا دی چې لودیځوال او غربیان په اوسني نظام کې په ځواب ورکولو کې پاتې راغلي او د بدلون او تغیر په هڅه کې دي؛ خو مسلمانانو د الله سبحانه وتعالی پر رسۍ یعنې پر دین منګولې لګول پرېیښي او د هغوی د ناوړه نظام پاللو په لټه کې دي.

مسلمانان نور باید پخپلو هېوادونو کې د پانګوالي نظام د اوسنیو بدبختیو لیدونکي نه شي. مسلمانان باید د دغو زهرو له شخوند وهلو ډډه وکړي او د الله سبحانه وتعالي پر رسۍ یعني دین باندې منګولې ټینګې کړي؛ ځکه د داسې نظام دوام په مسلمانانو کې د ژور درز راپیدا کېدو او له الله سبحانه وتعالی سره د هغوی د اړیکو پرېکېدو لامل کېږي. موږ وینو چې د غرب اوسنی نظام د بدبختۍ په کنده کې لوېدلی دی.

له بل لوري، وینو چې نه یوازې انسانان، بلکې ځمکه، اوبه، هوا او چاپېریال هم د شته ناوړه بشري نظام په وسیله استثمار شوي دي. د هغوی شکایت له الله سبحانه وتعالی پرته بل هېڅوک نه اوري. همدارنګه څاروي، نباتات او الووتونکي هم د پلي کېدونکو بشري نظامونو له شر څخه په امن کې نه دي. نو پر همدغه اساس، ویلی شو چې که دغه بشري نظام په همدې ډول دوام وکړي، لېرې نه ده چې انسانان به هم په وحشتناکو کانیبالونو بدل شي او د نورو انسانانو د خوښو خوړل به پیل کړي.

بشر نن ورځ تر بل هر وخت اړتیا لري، څو الله سبحانه وتعالی ته مراجعه وکړي، ځکه د الله سبحانه وتعالی له مرستې او لارښوونې پرته به انسانان خپله ځانونه له منځه یوسي. موږ وینو چې د کورونا وېروس (کویډ۱۹) په درملنه کې بشر څنګه پاتې راغلی دی. دغه ناروغي د امریکا جمهور رییس ډونالډ ټرمپ او د وخت تر ټولو ستر فراعنه دې ته اړ کړ، څو هغه کلیسا ته ولاړ شي او دعا وکړي. نو ایا د الله سبحانه وتعالی له غوسې او قهر څخه نه وېرېږئ؟

باید دا څرګنده کړو، چې د انسانانو لپاره د خلاصون او ژغورنې لاره همدا ده چې له الله سبحانه وتعالی سره دښمني پرېږدو، پر ځای یې د الله سبحانه وتعالي پر دین منګولې ټینګې کړو، څو مو نېکمرغي په برخه شي. ځکه تاریخ ثابته کړې، چې انسانان یوازې د الهي رحمت په پایله کې کولی شي ارامي، سکون او په پایله کې نېکمرغي تر لاسه کړي. دغه امر د نبوت پر تګلاره د اسلامي دولت له لارې د شرعي احکامو په پلي کېدو سره تر لاسه کېدونکی دی. ځکه غربیانو هم دا منلې چې رسول الله صلی الله علیه وسلم تر ټولو غوره تګلاره (سیاست کول او دولتداري) بشر ته په میراث پرېیښې ده. په وروستیو کې باید په څرګند ډول ووایو چې په اوسني وخت کې ۹۰ سلنه شرعي احکام له پلي کېدو پاتې دي، چې په پایله کې یې نه یوازې مسلمانان، بلکې د نړۍ ټول انسانان له بې شرمه ژوند او نامعلوم برخلیک سره مخ دي. نو پر همدغه اساس، یوازې د نبوت پر تګلاره اسلامي دولت د شرعي احکامو د پلي کېدو وړتیا او د اوسنیو حکامو پاتې راتلو ته ځواب وایي. هغه مسلمانان چې د ډیموکراسۍ له کلکین څخه د اسلامي شریعت د پلي کېدو غوښتونکي دي، دوی تېروتنه کړې ده.

نو پر همدغه اساس، ټول مسلمانان او په ځانګړي ډول د افغانستان مجاهد خلک، علما، د قومونو مشران، متنفذین او ځوانان اړ دي، څو یو بل ته لاسونه سره ورکړي او د فرضونو مور (اسلامي دولت) بیا ځلي تاسیس کړي. ځکه یوازې اسلامي دولت د نړۍ اوسنیو ستونزو ته د رسېدو، د رواني ناروغیو د درملنې او د سیاسي او اقتصادي بې ثباتۍ د له منځه وړلو وړتیا لري او ځواب ورته ویلي شي.

لیکوال: مسلم بغلان

ژباړه: بهیر (ویاړ)

د مطلب ادامه...

د کورونا ویروس پایلې

  • خپور شوی په سیاسي

(ژباړه)

پوښتنه:

چين په لومړي ځل د ۲۰۲۰م کال د جنوري میاشتې په ۴مه نېټه په ځانګړي توګه په ووهان ښار کې پر کورونا د لسګونو خلکو د اخته کېدو خبر ورکړ او د دې ویروس نوم یې کويد ـ۱۹ کېښود،  وروسته په تلو تلو کې یې نږدې د نړۍ ټول دولتونه ونیول. ډېرو دولتونو خپلې پولې وتړلې او په تګ راتګ یې بندیز ولګولو. وروسته د جمعې او جماعت پر لمونوځونو هم د بندیز خبر ورکړل شو. دغه ناروغۍ نړیوال اقتصاد  ته ټکان ورکړ او امریکا او چین پر یو بل د تورونو لګول پیل کړل.

کومې پوښتنې چې مطرح کېږي هغه دا دي چې د دغه ساري ناروغۍ سرچینه څه شی ده؟ پر نړیوال اقتصاد یې عملي اغیزه څه ده؟ د دغه ناورین د درملنې سمه لاره کومه ده او دا چې ایا روا ده چې د جمعې او جماعت پر لمونځونو باندې د دغه ناروغۍ له امله بندیز ولګېږي؟

ځواب:

د دغه ناروغۍ انګریزي نوم (Crown)دی چې په پښتو کې «تاج» ورته ویل کېږي، په دې دلیل سره چې میکروسکوپي شکل یې تاج ته ورته دی. دغه ناروغۍ په ۱۹۶۰م کال کې د فېريدي کورونا په نوم کشف شو. په ۲۰۰۳م د همدې کورنۍ څخه یو بل ویروس د سارس په نوم په هانکانګ سیمه کې ښکاره شو چې ۸۴۲۲ کسان پرې اخته شوي و چې له دې ډلې ۹۱۶ کسان مړه شول. په ۲۰۰۴ او ۲۰۰۵م کې له هغوی څخه نوي سلولونه ښکاره شول، په وروسته کلونو کې، په ځانګړي ډول په ۲۰۱۲م او ۲۰۱۴م کې هم بېلا بېلې بڼې راڅرګندې شوې؛ خو په لږ توپیر سره په ځینو سیمو کې. بلاخره یو ځل بیا د ۲۰۱۹م کال د ډسمبر په لومړیو کې و د چین په ووهان ښار کې چې له سارس ویروس سره یې ۹۶٪ ورته والی درلود راڅرګند شو. د هغه نوم یې (۲۰۱۹ کورونا» کېښود او په لنډه توګه په ۲۰۱۹م کال کې د پيدایښت له امله یې کويد ـ ۱۹ بولي. لومړني کسان چې پرې اخته شول په ووهان ښار کې هغه کسان وو چې  په ځانګړي ډول د بحري او حیواني خوړو پر پېر او پلور بوخت وو او وروسته د چین ډېرو ګاونډیو هېوادونو ته ولېږدول شو. دغه ویروس د تاج لرونکي شب پرک ویروس ته ورته دی چې دا خپله ښيي چې ډېر احتمال لري دا ویروس د شب پرک حیوان له امله رامنځته شوی وي. پر دغه ناروغۍ د اخته کسانو مړینه په تلو تلو کې ډېره شوه، پر دغه ویروس ډېری اخته کسان په چین کې وو چې شمېر یې له ۸۱۱۹۳ کسانو زیات شو، او همداسې یې د مرګ ژوبلې شمېر له ۳زرو څخه ډېر شو. له چین څخه وروسته په دې ناروغۍ د ايټالیا وروسته ایران، اسپانیا، فرانسه او امریکا خلک پرې اخته شول.  د دې ویروس د خپرېدو له امله ټوله نړۍ ډار او وېرې په سر واخیستله چې د ۲۰۲۰م کال د مارچ په ۲۴مه په دې ویروس د اخته کسانو شمېر ۴۰۴زرو ته ورسېد او د دې ناروغۍ له کبله د مړو شمېر ۲۰زرو کسانو ته ورسېد (سرچینه: دویچ ویله ۲۰۲۰م کال د مارچ ۲۵مه). انتونیو ګوتیریش د ملتونو سازمان سرمنشي وویل: «که چېرته د کوید ـ ۱۹ وبا د خپرېدو مخه ونه نیول شي ښايي میلیونونه کسان ووژني» (سرچینه: یورو نیوز ۲۰۲۰م کال د مارچ ۱۹مه). په همدې دلیل سره ډېری دولتونو ښوونځي، پوهنتونونه او تجمعاتو باندې بندیز ولګولو او د تګ راتګ او همدا راز د جمعې او جماعت د لمونځونو د بندېدلو غوښتونکي شول. چې دغه بدلونونه تفصیل ته اړتیا لري:

لومړی: ایا دغه ناروغۍ د کوم چا له خوا جوړ شوی او یا هم لکه د نورو ناروغۍونو په څېر الهي قضا ده چې د خلکو د اعمالو له امله پر دوی راغلې ده؟

دویم: ایا پانګوال نظام دغه ستونزه په سمه بڼه حل او فصل کړې ده؟ او دا چې په داسې مسایلو کې شرعي معالجه څه ده؟

دریم: د دغه ناروغۍ «کرون» اغیزه پر نړیوال اقتصاد او د نفتو پر بیه څه ده؟

څلورم: ایا روا ده چې د دغه ناروغۍ له امله د جمعې او جماعت پر لمونځونو بندیز ولګول شي؟

لومړی: د دغه ناروغۍ پيدایښت او دا چې څوک یې تر شا لاس لري؟

۱ـ د کورونا «کوید ـ۱۹» د خپرېدلو پيل له چین څخه و او علمي او روغتیایي څېړني ادعا کوي چې له حیواناتو څخه انسان ته یې سرایت کړی دی، ځکه چې په چین کې خلک معمولاً د هر ډول حیوان، حتی خبیثه حیواناتو څخه ځان ته خواړه برابروي، ځکه چې هغه بت پرست کفار دي او د طیب او خبیث پر توپير نه پوهېږي. لکه څرنګه چې مخکې اشاره وشوه؛ رسنیز راپورونه ښيي چې د ووهان ښار د همدې خبیثه غوښو  سوداګریز مرکز بلل کېږي او همدا ښار و چې دغه ناروغي ترې پورته شوه. په دې ډول د کورونا ناروغي له چين څخه خپره شوه او وروسته د راه آهن شرکت د چیني کارګرو له خوا چې د قم ښار کې د لارې پر جوړولو بوخت وو، ایران ته ولېږدول شوه او په منځني ختیځ کې ایران د دغه ناروغۍ د خپرېدو مرکز بلل کېږي. همدا راز ايټالیا د چین له زیربنایي برخو نېولې تر لېږد رالېږد توکو پورې یې د پانګه اچونې پر مخ دروازې پرانېستې وې او راپورونه ښيي لومباردي او توسکانا دوې سیمې دي چې هلته چین ډېره پانګه اچونه کوي او په عین حال کې دغه سیمه لومباردي وه چې د تېرې فبروري میاشتې په ۲۱مه پر کورونا د اخته کس په لومړی ځل پکې وپېژندل شو او همدا سیمه تر اوسه پورې تر ټولو ډېره د اخته کسانو شاهده ده.

۲ـ امریکا، چین د دغه وبا د مخنیوي سره په مبارزه کې د پاتې راتللو او د پېدایښت پر وخت د پټ ساتلو له امله ګرم وبللو. شاولی جیان د چين د بهرنیو چارو وزارت ویاند د امریکا دغه عمل په سختو ټکو وغندلو او د ۲۰۲۰م کال د مارچ په ۱۳مه یې پر خپل ټوېټر پاڼه ولیکل: «ښايي دا د امریکا پوځ وي چې د کورونا ویروس یې د چین ووهان ښار ته راوړ». (سرچینه: الشرق الأوسط د ۲۰۲۰م کال د مارچ ۱۳مه). د امریکا ولسمشر ټرمپ د د غه غبرګون له امله بیا خپل د خبرو برید وکړ او تکرار یې کړه: «نړۍ په ځانګړي ډول د نوي کورونا په اړه د چين د معلوماتو د ځنډ له امله  ستره بیه ورکوي». (سرچینه: یورو نیوز د ۲۰۲۰م کال د مارچ۱۹مه)

ټرمپ همدا راز د کورونا ویروس په هغه ټوېټ کې چې د مارچ په ۱۶مه یې کړی و «چیني ویروس» وبللو: «امریکا چې د چیني ویروس څخه ډېره اغزمنه شوې ده ډېره مرسته به وکړي، لکه د هوانوردۍ په برخه کې».

د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاند د ۲۰۲۰م کال د مارچ په ۱۷مه داسې ځواب ورکړ: «دغه نظر د چین څېره ناسمه انځوروي، موږ سخت په غوصه یو او په شدت سره یې ردوو» (سرچینه: ننۍ روسیه د ۲۰۲۰م کال د مارچ ۱۸مه). کله چې چین د تور لګولو پر خپرېدو پیل وکړ چې د دې کار تر شا د امریکا لاس دی، امریکا د چین سفیر د ۲۰۲۰م کال د مارچ په ۱۳مه راوبللو او د امریکا د بهرنیو چار وزرات مسوول وویل: «له دسیسې د ډکو نظرونو خپرول ډېر خطرناک دي. موږ غوښتل چې د چین هېواد ته اخطار ورکړو چې په ټوله نړۍ کې د چین د خلکو د مصلحت لپاره به موږ د دغه اخطارونو څخه بې پروا نه شو. چین غواړي په نیوکو سره  په ځانګړي ډول د دغه وبا خپرېدل وپوښي». د شینخوا اژانس ټینګار وکړ: «هغه ګامونه چې پکن واخیستل، د میلیونونو کسانو قاطع او جدي قرنطین کېدلو په شمول، نړۍ ته یې «قیمته فرصت» ورکړ تر څو یې چمتووالی ونیسي او دا هغه څه دي چې نړیوال سازمان پر هغه اعتراف کوي» سرچینه: ننۍ روسیه د ۲۰۲۰م کال د مارچ ۱۵مه).

په دې ډول د امریکا او چین ترمنځ د Covid19 – SARS CoV2 د ویروس د خپرېدلو پر سر باندې لفظي جګړه پیل شوې ده او دواړه لوري یو بل د ویروس پر مستقیم خپرواي باندې تورنوي. که څه هم  په امریکا او چین کې پلي کېدونکو نظامونو ته پر کتلو سره دا هرڅه امکان لري اما له څېړنو وروسته هم کوم داسې ثبوت شتون  نه لري چې پر امریکا یا چین دې د ویروس جوړولو او یا نورو سیمو ته د لېږد تور ثابت کړي. دوه دلیله شتون لري:

اول: په دغو دواړو دولتونو کې دغې ناروغۍ ښه زور اخیستی:په چین کې د ذکر شوو معلوماتو پر اساس ۸۱۲۷۲ کسه پر دغه ویروس باندې اخته شوي او ۳۲۷۳ تنو نورو بیا خپل ژوند له لاسه ورکړی دی. دغه ارقام د چین د روغتیا د ملي کمېټې لخوا خپاره شوي. (سرچینه: ۲۰۲۰م کال، مارچ ۲۳مه)

که چېرته چین د دغه ویروس د خپرېدلو په هڅه کې وو نو لږ تر لږه خپل ځان خو یې باید د دغه ویروس پر وړاندې خوندي کړی وای.

"CNN Health" لخوا نشر شوی راپور ښیي چې دغه ویروس په امریکا کې ۷۰۴ تنه وژلي او ۵۲۹۷۶ تنه نور پرې اخته شوي دي. (سرچینه: ۲۰۲۰م کال، مارچ ۲۵ مه سي ان ان عربي)

امریکا په دغه ویروس باندې د اخته شوو کسانو د ارقامو له مخې له چین او اېټالیا وروسته دریم ځای لري. ددې ترڅنګ د وروستیو پرېکړو پر بنسټ په اوو ایالتونو کې دریمه برخه امریکایان اړ شوي چې په خپلو کورونو کې پاتې شي او د  نیویارک، کالیفورنیا، الینوی، کونیتیکت او نیوجرسی څخه وروسته په لویزیانا او اوهایو کې تېره ورځ پر ګرځېدلو باندې پراخه بدېزونه  ولګول شول.  (سرچینه:الجزیره: ۲۰۲۰ م کال، مارچ ۲۳ مه)

نو که چېرته امریکا د دغه ویروس د خپرېدلو په هڅه کې وه نو لږ تر لږه خپل ځان خو یې باید ددغه ویروس پر وړاندې خوندي کړی وای.

دویم: په دغه دوو هېوادونو کې د ویروس د جوړولو ادعا سمه نه ده، ځکه هېڅ داسې ثبوت نه شته چې دا په ډاګه کړي چې دغه ویروس د په کوم لابراتوار کې جوړ شوی وي. د (nature Medicine) مجله کې راغلي: «د تاج لرونکي ویروس په جوړښت کې د موجودې جنیتیکي سلسلې د پرتلې پر بنسټ په ډاډ سره ویلی شو چې دغه تاج لرونکی ویروس په یوه طبیعي پروسه کې رامنځته شوی دی.» یاده مجله همدارنګه زیاتوي چې:«د ویروس د ملا د تیر او د ویروس د سلولي جوړښت په هکله معلومات د دغې نظریې په تایید کې پوره مرسته کوي او هر کله چې یو څوک وغواړي دا ډول ویروس په لابراتوار کې جوړ کړي نو د هغې د مصنوعي جوړېدلو نښې د ویروس د ملا په تیر کې معلومېږي.» (سرچینه: https://www.npr.org).   

دا مسله د روسیې، اروپا، اېران او ډېری اسلامي هېوادونو په څېر هر بل هېواد باندې هم تصدیق کېږي، ځکه په غالب ګمان سره دغه ټول هېوادونه له چین او یا امریکا څخه د دغه ویروس د لېږد په خاطر اغېزمن دي.

ځکه خو له هغه څه پرته چې الله سبحانه وتعالی په قرانکریم کې ورته اشاره کړې بل هېڅ دلیل نه پاتې کېږي:

﴿ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُمْ بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

[الروم: 41].

ژباړه: په وچه او لمده کې د خلکو د لاسونو پر عملونو سره فساد ښکاره شوی دی، نو الله سبحانه وتعالی پر دوی باندې د هغو عملونو د سزا خوند څکي چې دوی ترسره کړي دي، ښایي چې دوی رجوع وکړي.

ټول پوهېږي چې کپیټلستانو او ملګرو یې نړۍ له پراخې ګډوډۍ سره مخ کړې ده ځکه دوی له خپلې ګټې پرته بل هېڅ شي ته ارزښت نه ورکوي. د امریکا، چین، روسیې اروپا او ... حاکمان د خپل ځان او خپلو خلکو د بدبختیو اصلي عاملین دي. د بشر پر وړاندې د دوی جنایتونه بې شمېره دي، دوی د نړۍ تر ټولو بې وسه خلکو باندې، اتومي، یورانیمي او سوزونکي بمونه وکارول، دوی په وحشیانه ډول له افریقایي قبایلو څخه خپل غلامان جوړ کړل او له دوی څخه یې د خپلې بیولوژیکي او کېمیاوې ټکنالوژۍ د لابراتوار په توګه کار واخیست. د هند د سور پوستو د له منځه وړلو جګړې د دوی پر تندي باندې د بدنامۍ تور داغ دی، د اېغور د مسلمانانو پر وړاندې د چین جنایتونو ټول اسمان پوښلی، په منځني اسیا کې د مسلمانانو پر وړاندې د روسانو او صربیانو د جنایتونو ترخې خاطري لاهم تکرارېږي. دغه جنایات په ډاګه کوي چې اوسني حاکمان چې د نړۍ د ملتونو پر سر یې پښې ایښې خپله د بشریت د ټولو بدبختیو اصلي عاملین دی، لکه څنګه چې الله سبحانه وتعالی فرمایلي دي:

﴿فَأَصَابَهُمْ سَيِّئَاتُ مَا كَسَبُوا وَالَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْ هَؤُلَاءِ سَيُصِيبُهُمْ سَيِّئَاتُ مَا كَسَبُوا وَمَا هُمْ بِمُعْجِزِينَ

[الزمر: 51]

ژباړه: او بیا هغوی د خپلې ناوړه ګټې پایلې وزغملې، او له دغه خلکو څخه هم چې څوک ظالمان دي هغوی به هم ډېر ژر د خپلې ناوړه ګټې پایلې و ګالي، دوی زموږ عاجزونکي نه دي.

دویم: د دغې ستونزې د حل په اړه کپیټالېزم لا هم اشتباه کوي، ځکه اصلي نسخه شرعي حللاره ده

کپیټالېستانو او د هغوی ملګرو په دریو پړاونو کې ددغې ستونزې حلولو ته را دانګلي دي:

لومړی: د ستونزې نه په ډاګه کول:

۱. په چین کې په یو خپور شوي راپور کې راغلي چې د چین د دولت چارواکو د دغې وژونکې ناروغۍ په اړه د ۲۰۱۹ م کال د
دسمبر  میاشت څخه وړاندې خبر درلود خو دوی نړۍ د هغه له واقعیت څخه پر وخت نه ده خبره کړې، دوی د کال په وروستیو کې کله چې پر دغه ناروغۍ باندې د اخته شوو کسانو شمېر زیات شو د ویروس پر خپرېدو باندې اعتراف وکړ. یو چینایي-امریکاي خبریال "شانگ وی وانگ" تایید کړې چې چینایي چارواکو د ووهان په ښار کې د سمندري غذا د خرڅلاو بازار تر جنوري پورې ونه تاړه. دا هغه ښار و چې ویروس په کې خپور شوی وو. په دغه راپور کې همدارنګه راغلي چې ۸ کسه چینایي ښاریان د ویروس د خپراوي په پیل کې د مالوماتو په تبادله کولو سره په دې تور نیول شوي وو چې ګواکي دوی د ناموثقو مالومات په خپرولو سره له قانون څخه سرغړونه کړې ده. ده زیاته کړې چې د ووهان ښار محلي چارواکو د ستونزې په طبیعي ښودلو سره د جنوري په ۱۸ مې دودیز مراسمو ته اجازه ورکړې وه چې شاوخوا ۴۰ زره کورنۍ په کې برخه اخلي.(سرچینه: ۲۰۱۰م د فبرورۍ ۱)

۲. چینایي چارواکو خپل خلک د یاد ناروین څخه بې خبره ساتلي وو، دوی هغه وخت خبر شول کله چې بیجینګ یاده مسله د دسمبر په ۳۱ مه د نړۍ روغتیاي سازمان ته وړاندې کړه. د چین حکومت په هغه وخت کې وویل: کولی شي د دغې ناروغۍ درملنه وکړي او هغه کنټرول کړي. د جنوري په ۲۳ مه  چارواکو د ووهان ښار وتاړه او پرېکړه یې وکړه چې هېڅ کس د تګ راتګ اجازه نه لري. (سرچینه: مصراوی ۲۰۲۰ م کال د مارچ ۲۳ مه)

دویم: قرنطین او جزیی محدودیت:

۱. «د متحده ایالتونو د عامې روغتیا مسوولینو د شنبې پر ورځ د کورونا ویروس نوې اته پېښې ثبت کړې. د امریکا دفاع وزارت ویلي چې د هغو کسانو لپاره ځانګړی ځای چمتو کړي چې له بهر څخه راځي او حالت ته یې په کتو سره باید قرنطین شي. د ووهان ښار او ټول هوبي چې د چین په منځ کې موقعیت لري او ویروس پکې ښکاره شوی عملا قرنطین شو»(سرچینه: اسکای نیو عربی ۲۰۲۰ د فبرورۍ ۱۲مه)

۲. د امریکا د نیویارک ایالت مشر اندروکومو وویل: « موږ په قرنطین کې یو. هغه ټینګار وکړ چې تر ټولو شدید ګامونه به واخیستل شي. په نیویارک، کالفورنیا، نیوجیرسی او ایلینوی کې په قرنطین سره اوس مهال ۸۵ میلیونه کسان په خپلو کورونو کې قرنطین دي. یوازې پلورل او پېرل استثنا دي». (سرچینه: دویچ ویله ۲۰۲۰ د مارچ ۲۱مه)

دریم: په کورونو کې پاته کېدل

« د نړۍ سلګونه میلیونه خلک اوس مهال په خپلو کورونو کې بند دي په دې هیله چې د کورونا ویروس له پراختیا څخه مخنیوی وکړي، هغه ویروس چې تر اوسه یې ۱۱۰۰۰ کسانو ته مرګ ژوبله اړولې. د بشر په تاریخ کې دا بې ساری ګام په بېلابېلو ځایونو کې په بېلو کچو اخیستل شوی.  له ۳۰ زیاتو دولتونو کې تر ۸۰۰ میلیونه زیات انسانانو څخه غوښتنه شوې چې خپلو کورونو کې پاته شي او دلیل یې عام قرنطین یا هم توصیه او یا هم د ګرځېدلو منع کېدل دي. څرنګه چې په المان کې مسوولین په دې بوخت دي چې خلک دې ته اړ کړي چې خپلو کورونو کې پاته شي او عامه ژوند محدود کړي. ایټالیا د دې ویروس له امله په اروپا کې زیاته خساره ولیده او ۴ زره کسانو ته یې مرګژوبله واوښته او په دې لویه وچه کې دا لومړی هېواد وو چې خپل ټول خلک یې قرنطین کړل او د دې ویروس له پراختیا څخه د مخنیوی لپاره یې ګامونه اوچت کړل. ایټالیا د دې ویروس له امله په ۲۴ ساعتونو کې د ۶۲۷ کسانو د مرګژوبلې له اعلان وروسته ټول تفریحي ځایونه د اونۍ د رخصتۍ په پای کې په بشپړه توګه بند کړي. نور محدویتونه هم لګوي چې خلک په کورونو کې پاته شي.» (سرچینه: دویچه ویله ۲۰۲۰ د مارچ ۲۱مه)

دې درېیو معالجو ته په کتو سره په ډاګه کیږي چې ستونزه نه حل کوي او اقتصادي لړۍ لا د ناکامۍ پر لور بیایي او د دې ناروغۍ حجم او همداسې د خلکو د رنځ او درد څو برابره زیاتوي څرنګه چې له داسې حالتونو څخه په پانګوالۍ ټولنو کې ډېر معلومات غوږو ته رسیږي...

نو د دې ناروغۍ سمه معالجه هماغه ده چې د الله سبحانه و تعالی په شریعت کې وړاندې شوې او هغه دا ده چې دولت باید له هماغه لومړیو څخه دا ناروغي په جديت تعقیب کړې وی او د هغې د پیل ټکي لپاره او د مخنیوي لپاره یې اړین ګامونه اخیستي وی او نورو سیمو خپل کار ته دوام ورکړی وی.

بخاري په خپل صحیح کتاب کې له اسامه بن زید او هغه له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی دی:

«إِذَا سَمِعْتُمْ بِالطَّاعُونِ بِأَرْضٍ فَلَا تَدْخُلُوهَا وَإِذَا وَقَعَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلَا تَخْرُجُوا مِنْهَا»

ژباړه: کله مو چې واورېدل چې په یوه ځمکه کې طاعون رامنځته شو هغې ځای ته مه ځئ او کله چې په داسې ځای کې اوسېدۍ چې طاعون رامنځته شو له هغې څخه بهر مه ځئ.

په بل حدیث کې د بخاري او مسلم په روایت چې الفاظ یې مسلم روایت کړي له اسامه بن زید څخه روایت دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وویل:

«الطَّاعُونُ رِجْزٌ أَوْ عَذَابٌ أُرْسِلَ عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَوْ عَلَى مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ فَإِذَا سَمِعْتُمْ بِهِ بِأَرْضٍ فَلَا تَقْدَمُوا عَلَيْهِ وَإِذَا وَقَعَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلَا تَخْرُجُوا فِرَاراً مِنْهُ»

ژباړه: طاعون هغه عذاب دی چې پر بني اسرائیل یا له تاسو مخکې ځینو کسانو نازل کېده، نو که مو واورېدل چې په کوم ځای کې رامنځته شوی، هغې خوا ته مه ځئ او که په یوه داسه ځای کې وی چې هغه ځای کې رامنځته شو له هغه مه تښتئ.

همداسې په بل روایت کې بخاري د رسول الله له مېرمن عائشه رضی الله عنه څخه روایت کړی چې ویلي یې دي: ما له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه د طاعون په هکله پوښتنه وکړه:

«أَنَّهُ عَذَابٌ يَبْعَثُهُ اللَّهُ عَلَى مَنْ يَشَاءُ وَأَنَّ اللَّهَ جَعَلَهُ رَحْمَةً لِلْمُؤْمِنِينَ لَيْسَ مِنْ أَحَدٍ يَقَعُ الطَّاعُونُ فَيَمْكُثُ فِي بَلَدِهِ صَابِراً مُحْتَسِباً يَعْلَمُ أَنَّهُ لَا يُصِيبُهُ إِلَّا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَهُ إِلَّا كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِ شَهِيدٍ»

ژباړه: داسې عذاب دی چې الله سبحانه و تعالی پر هر چا چې وغواړي نازل کوي او الله هغه د مومنانو لپاره رحمت جوړ کړی هر څوک چې د طاعون د راتګ پر مهال په هماغه ځای کې پاته شي او صبر وکړي او پوه شي چې د الله سبحانه و تعالی له غوښتنې پرته بل څه نه پرې نازلیږي، هغه ته به د شهید اجر ورکړل شي.

دا خپله په یوه داسې یوه دولت کې قرنطین دی چې یو وخت کې د ټولو دولتونو سردار وو، هغه متمدن او پر مختللی دولت چې مشر یې رسول الله صلی الله علیه وسلم و او نبي یې و هغه رسول چې وحی ورته کېده او اسلام به یې پرې پلي کولو او په پلي کولو کې یې ښه بېلګه و. ابن حجر په فتح الباري کتاب کې لیکلي چې عمر رضی الله عنه شام ته تللی و، کله چې «سرغ» کلي ته ورسېده هغه ته یې خبر ورکړ چې په شام کې وبا ناروغي پیدا شوې، عبدالرحمن بن عوف عمر رضی الله عنه ته خبر ورکړ چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي:

«إِذَا سَمِعْتُمْ بِهِ بِأَرْضٍ فَلَا تَقْدَمُوا عَلَيْهِ وَإِذَا وَقَعَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلَا تَخْرُجُوا فِرَاراً مِنْهُ»

ژباړه: کله مو چې واورېدل چې په یو ځای کې رامنځته شوی هغه ځای ته مه ځئ او کله چې په یو ځای کې وی او دا ناروغي رامنځته شوه له هغه ځایه مه تښتئ.

عمر د دې حدیث په اورېدلو سره شام ته له تګ څخه منصرف شو او بېرته راستون شو، نو کله چې د طاعون د خپرېدو خبر یې واورېد مسلمانان یې راوګرځول.

نو دولت مسوولیت لري چې دا ډول ناروغۍ د رامنځته کېدو په ځای کې ایسارې کړي او د هغې ځای اوسېدونکي اړ کړي چې هماغه ځای کې پاته شي او د نورو ځایونو اوسېدونکي هغه ځای ته د ننه نشي. اسلامي دولت باید خپل مسوولیت په سمه توګه تر سره کړي ځکه چارې یې باید په امانت دارۍ تر سره شي همداسې د وبا ناروغیو په رامنځته کېدو سره دولت مسوول دی چې یاد شوي مسایل تر سره کړي. او مکلفیت لري چې ټولې صحي اړتیاوې، صحي خدمات او اړین درمل په وړیا توګه خپلو ټولو اتباعو ته ورکړي. روغتونونو، لابراتوارونو او نورړ بنسټیزو اړتیاوو لکه ښوونه او روزنه او د اتباعو لپاره د امنیت ټینګښت د دولت دنده ده.

په ورته مسایلو کې صحي ګامونه دا دي چې وبا ناروغي په عاجله توګه ایساره شي ناروغان یې قرنطین شي او په وړیا توګه یې درملنه وشي او سالم کسان په عادي توګه خپل ټولنیز او اقتصادي ژوند د مخکې په شان پر مخ بوزي او نه دا چې عامه ژوند ودرول شي او په خپلو کورونو کې بندیان شي او په دې کار سره اقتصادي ژوند ته ضربه ورسیږي او د بحران پایلې لا زیاتې شي.

دریم: پر نړیوال اقتصاد او د تېلو پر بیو د دغه وېروس اغېزې

پوهېږو چې د نړۍ اوسنی اقتصاد په عادي حالت او د وبا په شتون کې کمزورې وده لري، نو د نړۍ اوسنی قرنطین او محدود حالت به څه اغېز ولري؟ په دې کې شک نشسته چې دغه اقدامونه به د نړۍ اقتصادي وده په بشپړه توګه ودروي او اغېزمنه به یې کړي:

دغه وېروس د نړۍ سوداګریز حرکت له پښو غورځولی او د تېلو بیې یې ډېرې راټیټې کړې دي. همدارنګه دغه چاره د روسیې او سعودي تر منځ د تېلو د بیو لوړېدو لامل شوې ده. روسیې په دغه دلیل چې صنعت یې تر ډېره پر تېلو راڅرخي، دې ته اړه شوې چې تولید یې ډېر کړي. بلخوا، امریکا سعودي عربستان دې ته هڅولی، څو له روسیې سره د مخامخ کېدو لپاره د تېلو تولید ډېر کړي. د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ۲۰۲۰ م د مارچ پر ۱۹مه روسیې ته ګواښ وکړ او ویې ویل: «په مناسب وخت کې به د روسیې او سعودي عربستان تر منځ د تېلو د بیې پر سره په جګړه کې ورګډ شم.» (سرچینه: االحره امریکا، ۲۰۲۰م د مارچ ۱۹مه)

سعودي عربستان هڅه کوي چې د امریکا د ګټو د خوندي کېدو لپاره د تېلو په بازار کې له روسیې سره جګړه وکړي، چې لومړی اقدام یې د تولید په برخه کې د دواړو لورو د هوکړې لغوه کول و؛ چې درې کاله یې دوام درلود. دغه دواړه هېوادونه په داسې حال کې په ټول وس تېل تولیدوي چې تېلو ته نړیواله اړتیا د کورونا وېروس د خپرېدو په دلیل د ټیټېدو په حال کې ده او دغه کار په روانه اونۍ کې د تېرو ۲۰ کلونو په پرتله د تېلو بیې په بېساري ډول راټیټې کړې دي.

څنګه چې د برنټ مخلوط د هرې بشکې بیه ۲۸.۷۵ ډالرو ته راټیټه شوه. که څه هم روسیه پر امریکا پورې د سعودي پر تړل کېدو خبره ده. د وسنفت شرکت ویاند میخایل لیونتیف د روسیې خبري اژانس ته وویل: «د تېلو هغه ټول کمیت چې د اوپک د څو اړخیزې هوکړې په غځېدو کې راټیټ شو، په چټکۍ او په بشپړه ډول په نړیوالو بازارونو کې د امریکا له خوا د تېلو د تولید د پارونې په وسیله جبران شو.» (سرچینه: رویټرز، ۲۰۲۰م د مارچ ۸مه)

د روسیې بازارونو په دې اړه هېڅ اقدام ونه کړ، خو سعودي عربستان د مخکنۍ هوکړې (۲.۱ میلیون بشکو تېلو د تولید ټیټېدو) د نه غځېدو او د تولید د ډېروالي پر بنسټ د روسیې پر وړاندې دغه کړکېچ نور هم پراخه کړ. څنګه چې د دوشنبې په ورځ تېلو یو پر دریمه برخه خپله بیه له لاسه ورکړه او په همدغه ترتیب په ۱۹۹۱ م کال کې د خلیج تر جګړې وروسته دا په ورځني ډول د تېلو د بیې تر ټولو ډېره ټیټېدنه بلل کېږي. په ۳۷.۰۵ ډالرو سره د برنټو پېر او پلور هم په هره بشکه کې ۲۲ سلنه ټیټوالی تجربه کړ، په داسې حال کې چې تر دې وړاندې یې ۳۱.۰۲ ډالر په هره بشکه کې ۳۱ سلنه ټیټوالی تجربه کړی و؛ چې د ۲۰۱۶ م کال د فبرورۍ له ۱۲مې وروسته تر ټولو ستره ټیټېدنه وه».(سرچینه: رویټرز، ۲۰۲۰ م کال د مارچ نهمه) له دې داسې معلومېږي چې امریکا پر خپلو اسیایي مزدورانو د تېلو بیه شپږ ډالر راټیټه کړه. دا چې روسیه یو ځل بیا د «اوپک پلس» هوکړې ته د بیرته ګرځېدو هوډ لري، د بیو په ټیټېدو کې یې مېړانه ښيي. له همدې امله نړیوال اقتصاد د کورونا وېروس د خپرېدو په پایله او د تېلو د بیو د ټیټېدو په ترڅ کې سخت ټکان خوړلی او که دغه حالت دوام وکړي، نړیوال اقتصاد به وپاشل شي...

څلورمه: خو دا چې په مسجدونو کې لمنځونه وشي او که نه، باید ووایو:

د داسې ډول ناروغیو خورېدو په حالت کې د جماعت او جمعې لمنځونو په عام او بشپړه ډول پرېښودل او نه ادا کول جایز نه دي، بلکې یوازې باید پر دې ناروغۍ اخته ناروغان قرنطین شي او هغوی ته پر جماعت د جمعې او ورته نورو لمنځونو کړلو او مسجدونو ته د داخلېدو اجازه ورنه کړله شي. په ورته وخت کې د پاکوالي او نظافت لپاره جدي تدابیر ونیول شي، ضد عفوني شي او د اړتیا پر مهال له ماسک او ورته نورو څیزونو ګټه واخیستله شي.

روغ کسان دې له دمې پرته پر جماعت سره د جمعې او نورو لمنځونو ته دوام ورکړي او که اړتیا وي، روغتیایي ټیمونه دې په مسجدونو کې ځای پر ځای شي او پر کورونا وېروس اخته شکمن کسان دې معاینه کړي؛ خو په مسجدونو کې دې د روغو کسانو د جمعې او نورو لمنځونو کړلو ته له تعطیلۍ پرته دوام ورکړل شي. هغه دلیلونه چې د مسجد او د جمعې د لمنځونو په تړاو شته، د هغه تلپاتې کېدو او بندېدو ته یې هېڅ اشاره نه ده کړې. په ورته وخت کې دغه دلیلونه ښيي چې ډېری کسان باید د دغو حکمونو په ترسره کولو کې شتون ولري. جزیات به یې په لاندې ډول څرګند کړو او دا هم باید ووایو چې ځینې مسلمانان د ځانګړي حالت په درلود سره په مسجد کې له شتون څخه معاف او بښل شوي دي:

۱. د مسجد د لمانځه په تړاو باید ووایو چې فرض کفایي دی:

د مسجد لمونځ فرض کفایي دی، چې باید خلکو ته څرګند شي. ابو دردا رضی الله عنه له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی، چې هغه وفرمایل:

«مَا مِنْ ثَلَاثَةٍ فِي قَرْيَةٍ وَلَا بَدْوٍ لَا تُقَامُ فِيهِمْ الصَّلَاةُ إِلَّا قَدْ اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمْ الشَّيْطَانُ، عَلَيْكَ بِالْجَمَاعَةِ فَإِنَّمَا يَأْخُذُ الذِّئْبُ مِنَ الْغَنَمِ الْقَاصِيَةَ»

ژباړه: هر کله چې درې کسان په یوه دښته کې وي او په جماعت سره لمونځ ونه کړي، شیطان به پرې واکمن شي. تل هڅه او پام کوئ، چې په یوه ټولي کې وئ، ّځکه لېوه له رمې په پاتې مېږه او پسه پسې ځي.

دغه حدیث ابو داود له حسن اسنادو سره روایت کړی، چې د مسجد په لمانځه پورې اړه لري. د مسجد لمونځ فرض کفایي دی، ځکه ځینې مسلمانان د رسول الله صلی الله علیه وسلم په وخت کې په رسول الله صلی الله علیه وسلم پسې په لمانځه کې ګډون ونه کړ او رسول الله صلی الله علیه وسلم هغوی ته ګواښ وکړ؛ چې کورونو ته یې اور اچوي. وروسته یې هغوی پخپل حال پرېښودل. بخاري له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی، چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل:

«وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ آمُرَ بِحَطَبٍ فَيُحْطَبَ ثُمَّ آمُرَ بِالصَّلَاةِ فَيُؤَذَّنَ لَهَا ثُمَّ آمُرَ رَجُلاً فَيَؤُمَّ النَّاسَ ثُمَّ أُخَالِفَ إِلَى رِجَالٍ فَأُحَرِّقَ عَلَيْهِمْ بُيُوتَهُمْ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ يَعْلَمُ أَحَدُهُمْ أَنَّهُ يَجِدُ عَرْقاً سَمِيناً أَوْ مِرْمَاتَيْنِ حَسَنَتَيْنِ لَشَهِدَ الْعِشَاءَ»

ژباړه: قسم په هغه ذات چې ځان مې د هغه په قبضه کې دی، قسم مې کړی، چې امر ورته وکړم، څو لرګي راټول کړي، وروسته د لمانځه کولو امر وکړم. یو تن د لمانځه لپاره اذان وکړي، وروسته یو کس ته د امامت امر وکړم او زه پخپله په هغو کسانو پسې لاړ شم، چې د مسجد په لمانځه کې یې ګډون نه دی کړی. زه به د هغوی کورونو ته اور ورته کړم. قسم په هغه ذات چې ځان مې د هغه په قبضه کې دی، چې که پر دې پوه شي، چې په مسجد کې غوړې ډوډۍ ته بلنه ورکړل شوې او په دوو نېزو به ښه ښکار ورکړل شي، هغوی به هرومرو د مسجد په لمانځه کې ګډون وکړي.

نو که د جمعې لمونځ پر هر مسلمان فرض وی، نو رسول الله ص له دې خبرداري وروسته پر خپل حال نه پرېښود او په ډاډه سره ویلی شم چې موخه یې د جماعت لمونځ و، ځکه چې د ماخستن د لمانځه یادونه یې کړې ده. د جماعت د لمانځه تر ټولو لږ شمېر د امام او مقتدي په ګډون دوه تنه دی، مالک ابن حویرث په دې اړه له رسول الله څخه یو حدیث هم روایت کړی دی:

«أَتَيْتُ النَّبِيَّ أَنَا وَصَاحِبٌ لِي فَلَمَّا أَرَدْنَا الْإِقْفَالَ مِنْ عِنْدِهِ قَالَ لَنَا إِذَا حَضَرَتْ الصَّلَاةُ فَأَذِّنَا ثُمَّ أَقِيمَا وَلْيَؤُمَّكُمَا أَكْبَرُكُمَا»(مسلم)

ژباړه: زه له یوه کس سره یوځای رسول الله ص ته ورغلم، کله مو چې غوښتل له هغه صلی الله علیه وسلم څخه بېرته راوګرځو، راته ویې ویل، هروخت چې د لمانځه وخت راورسېد، اذان وکړی او په تاسو کې چې هرڅوک لوی و، هغه دې امامت وکړي. دغه حدیث مسلم روایت کړی دی.

د جماعت لمونځ له کوم شرعي عذر څخه چې د هغه په اړه به نص راغلی وي، لکه، په یخه شپه، سخت باران او له نورو استثناتو پرته هېڅکله یې پرېښودل جواز نه لري. د دلیل په اړه یې بخاري له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه یو حدیث روایت کړی چې فرمایي:

«كَانَ يَأْمُرُ مُؤَذِّناً يُؤَذِّنُ ثُمَّ يَقُولُ عَلَى إِثْرِهِ أَلَا صَلُّوا فِي الرِّحَالِ فِي اللَّيْلَةِ الْبَارِدَةِ أَوْ الْمَطِيرَةِ فِي السَّفَرِ».

ژباړه: هغه صلی الله علیه وسلم به چې چاته د اذان امر وکړ، نو وبه یې فرمایل: لمونځونه مو د یخې شپې یا د سفر پرمهال د سخت باران له کبله په خپلو ځایونو کې وکړئ.

۲­- د جمعې لمونځ فرض عین دی او له کوم شرعي عذر پرته یې پرېښودل جواز نه لري، چې په دې اړه ډېر دلیلونه راغلي چې ځینې یې په لاندې ډول دي:

الله سبحانه و تعالی فرمایلي:

﴿إِذَا نُودِي لِلصَّلاَةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ

ژباړه: اې مومنانو! کله چې د جمعې د لمانځه لپاره اذان وشو، د الله د ذکر او عبادت پر لور بېړه وکړئ او ټول کارونه او چارې مو پرېږدئ. که پام وکړی، دا ستاسو لپاره غوره او ګټور دی.

په دې ایت کې امر پر وجوب او لازم والي دلالت کوي، ځکه چې په دې ځای کې له مباح د نهې قرینه پر جازمې غوښتنې دلالت کوي. دغه راز الحاکم په خپل کتاب المستدرک کې په صحیحین ډول له طارق بن شهاب او هغه لهابوموسی څخه روایت کوي چې هغه له رسول الله صلی الله علیه وسلم ویلي:

«الْجُمُعَةُ حَقٌّ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ فِي جَمَاعَةٍ إِلَّا أَرْبَعَةٌ: عَبْدٌ مَمْلُوكٌ، أَوِ امْرَأَةٌ، أَوْ صَبِيٌّ، أَوْ مَرِيضٌ»

ژباړه: د جمعې لمونځ حق پر هر مسلمان واجب دی چې پر جماعت سره یې وکړي، بدون له څلورو ډوله کسانو څخه چې: هغه غلام چې واک یې له نورو سره وي، ښځه، ماشوم او ناروغ. حاکم وايي چې دغه حدیث د مسلم او بخاري په شرط صحیح حدیث دی.

دغه راز د جمعې لمونځ پر هغو کسانو هم واجب نه دی، چې هلته له تګ وېره ورسره وي، ځکه چې ابن عباس رضی الله عنه له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی چې هغه صلی الله علیه وسلم فرمایلي:

«مَنْ سَمِعَ النِّدَاءَ فَلَمْ يُجِبْهُ فَلَا صَلَاةَ لَهُ إلَّا مِنْ عُذْرٍ، قَالُوا: يَا رَسُولَ اللهِ وَمَا الْعُذْرُ؟ قَالَ: خَوْفٌ أَوْ مَرَضٌ»

ژباړه: چاچې د اذان غږ واورېدو او د هغه استجابت یې ونه کړ، له کوم عذر پرته د هغه لمونځ نه قبلېږي.  وویل شول، یا رسول الله! په دې ځای کې عذر څه دی؟ هغه صلی الله علیه وسلم وفرمایل: وېره یا ناروغي. دغه حدیث په سنن کبری کې بیهقي روایت کړی دی.

له همدې کبله د جمعې لمونځ له کوم شرعي عذر او نص پرته پر ټولو مسلمانانو فرض عین دی. دغه راز په دې اړه شرعي عذرونه هم په ښکاره ډول بیان شوي او پر هغه نور څه نه شي قیاس کېدلی؛ ځکه چې شرعي عذر هغه څه ته ویل کېږي چې په هغې اړه واضح نص موجود وي او په عبادتونو کې قیاس نه کېږي؛ ځکه چې په هېڅ نص کې د عبادت علت نه دی راغلی او چې علت نه وي، نو قیاس نه شو کولی. د جمعې د لمانځه شرط دا دی چې یوشمېر مسلمانان باید په هغه ځای کې حضور ولري، په دې اړه د د اصحابو اجماع هم دا په ډاګه کوي چې د جمعې د لمانځه ادا کولو لپاره باید یوشمېر کسان حضور ولري. د کسانو د ځانګړي شمېر په اړه څه نه دي ویل شوي چې دا شمېره باید څو تنه وي، یانې هغه شمېر کسان چې یوه ډله ورته وویلی شو، او حساب یې کړو، په دې مانا چې تعداد یې ډېر وي، د جمعې لمونځ کولی شي او لمونځ یې سم دی؛ ځکه چې د طارق په مخکني روایت کړي حدیث کې د دوی ډله یا ټولی ثابت شو. دغه راز د صحابوو شمېر هم په دې اړه دلیل دی او د مشخص شمېر په اړه یې هېڅ ډول حدیث نه دی راغلی. خو دا چې ډله یا ټولی درېیو او له درېیو ډېرو کسانو ته ویل کیږي، نو له همدې کبله دوو کسانو ته ډله یا ټولی نه شو ویلی. نو له همدې کبله د دې لپاره چې د جمعې لمونځ سم شي، نو باید لږ تر لږه درې کسان چې د جمعې لمونځ پرې واجب وي، موجود وي، که دغه شمېر له دریو کسانو لږ وي، ټولی یا ډله نه ورته ویل کېږي، له همدې کبله یې د جمعې لمونځ هم سم نه دی. د جمعې د لمانځه لپاره د کسانو پر شمېر او ډله یا ټولي د صحابوو اجماع دلیل دی.

له همدې کبله د خلافت په دولت کې جمعې او جماعت لمونځ هېڅکله نه رخصتېږي، بلکې یوازې هغه کسان چې شرعي عذر ولري، ګډون پکې نه کوي او نور کسان باید پکې ګډون وکړي.

خو دا ادعا چې ښایي ټول به پر ناروغۍ اخته شي او په دې اړه هېڅ ډول تدابیر هم مخنیوی نه شي کولای، باید ووایم چې دا احتمال ډېر کمزوری دی، په ځانګړې توګه دې ته په پام سره چې د جماعت د لمانځه لپاره تر ټولو کم شمېر دوه او د جمعې د لمانځه دری تنه دی. که فرض کړو چې که دغه ډول احتمال هم موجود وي، یوازې په هماغه سیمه کې یې په اړه تدبیر اړین دی، نه په نورو ځایونو کې. له همدې کبله دغه مسئله باید په پوره غور او امانتدارۍ سره وڅېړل شي. داسې چې که په غالب ګومان تعداد یې محقق هم و، د جمعې او جماعت لمونځ نه رخصتېږي، بلکې په دې اړه پوره احتیاطي تدابیر نیول کېږي، ځکه چې احتراز د فرضو د پرېښودو په مانا نه دی، بلکې په دې مانا دی چې فرض باید ادا شي، خو په ورته وخت کې باید د ناروغۍ د خپرېدو د مخنیوي لپاره هم جدي تدابیر ونیول شي.

په دې مسئله کې تر ټولو غوره حکم همدا و چې وړاندې بیان شو، که دولت بیا هم پرته له دې چې د غالب ګومان د تحقق په اړه د خپل توان په اندازه هڅه ونه کړي او جوماتونه بند کړي، خلکو ته جومات ته د تلو اجازه ورنه کړي، قطعاً د جومات د بندولو له کبله د لویې ګناه مرتکب کېږي. 

په پای کې باید وویل شي، تر ټولو ستونزمنه او د اندېښنې وړ خبره دا ده چې د اسلامي هېوادونو حکام ګام پر ګام له استعماري کفارو تقلید کوي او د دوی لاره تعقیبوي. په دې مانا چې کله چې کفري دولتونو د یوې ستونزې او ناروغۍ په درملنه او حل کې پاتې راشي، دغه حکام هم له هغوی تقلید او پیروي کوي او که یوه حل لاره پیدا کړي، که سمه هم نه وي، د اسلامي هېوادونو خاین حکام ورته چکچکي وهي او هغه ورته شفا او په پوره مانا روغه او سمه ښکاري. دا ډېره د اندېښنې وړ ده چې اوسنۍ وبا( کرونا) به په هېوادونو کې د الله د بندګانو کموالي لامل شي، داسې چې اوس نږدې ده چې د خلکو عام ژوند نور په ټپه ودرېږي، په داسې حال کې چې تر دې وړاندې هم په مسلمانانو ورته حالتونه راغلي دي. د بېلګې په توګه، د هجرت په اتم کال، کله چې مسلمانان له روم سره پر سختې جګړې بوخت وو، طاعون ناروغي راپیدا شوه. دغه راز دا امت د شپږمې هجري پېړۍ په نیمایي کې له یوې بلې بلا(شقفه) چې اوس ورته جمره وایي، مخامخ شو. هغه مهال دې ناروغې له شام څخه تر المغرب پورې ټولې سیمې ونیولې. په همدې ډول یوه بله ناروغي چې اوس هم له ډېرو جدي ناروغیو شمېرل کېږي، د خوشه یي مکورتونو( چې یو ډول باکتریاوې دي) له یوه کس څخه بل ته انتقالېږي. دغه راز مسلمانان د اتمې هجري پېړۍ په نیمایي (۷۴۹ هـ) کې په دمشق کې له یوه بل لوی طاعون سره مخ شول، خو له دې ټولو سره سره، په دغو حالتونو کې په هېڅ صورت نه د جومات دروازه وتړل شوه او نه هم خلک د جماعت او جمعې له لمانځه منعه شول، نه څوک په کورونو کې بندیان شول او نه هم بل داسې اقدام وشو. یوازې بله ناروغ او روغ کسان له یو او بل جدا کېدل او روغو کسانو د جهاد او ودانیزو کارونو په ګډون خپلې چارې پرمخ وړلې، جوماتونو ته به تلل، او د الله سبحانه و تعالی په حضور کې به یې دعاوې کولې چې خدای یې د دغه ډول ناروغیو له شر څخه وساتي. سربېره پر دې به یې د ناروع د درملنې لپاره اقدام کاوه او هغوی ته به یې ځانګړی پام کاوه. دا ده د حق لاره

﴿فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلَالُ﴾.

ژباړه: ایا له حق پرته له لارورکۍ بل څه هم شته؟

 

د مطلب ادامه...

د رجب د ۲۸ مې په اړه؛ ایا ستر انقلاب پر لاره دی؟

  • خپور شوی په سیاسي

کله چې د ژوند نظم له ټکر سره مخ شي، د ژوند کولو لپاره شرایط سختېږي، ظلمونه لکه د باران غوندې پیلېږي، د خلکو حقونه تر پښو لاندې کېږي. همدارنګه کله چې د ژوند کولو لپاره امنیت نه وي، هغه وخت یو بدلون ته اړتیا لیدل کېږي او هغه انسانان چې د دغه بدلون په لاره کې سختۍ تېروي، د بدلون فکر ورسره وي.

کله چې د بدلون لپاره دغه فکر په یوې ناروغۍ بدل شي او ډېر کسان پرې اخته شي، ستر انقلاب رامنځته کېږي.  نو په انساني ټولنه کې انقلاب هغه حالت ته ویل کېږي چې انسانانو ته د ژوند کولو شرایط سخت وي او له واکمن نظامه ستړي وي. انقلاب څنګه چې له نوم څخه یې معلومېږي، د یو بدلون لامل کېدای شي او رامنځته شوې ستونزې له منځه وړي. هغو شرایطو ته په کتو چې بشر اوس ورسره لاس او ګېروان دی، اړتیا لیدل کېږي، څو یو طوفان راپورته شي، چې په پایله کې یې د پانګوالۍ ایډیولوژي له منځه یوسي او معمول انساني ژوند رامنځته کړي. هغه نظم چې د ټولو انسانانو لپاره دی او د داسې نظم د رامنځته کېدو په صورت کې انسانان او څاروي هوسا شي.

خو انقلاب څرنګه پیل شي؟
د انقلابونو څپه باید هغه کسان پیل کړي، چې ډېر زیانمن شوي او په اوسني نظم کې یې ډېر درد لیدلی وي. د دغه اور شغلې باید له بله ځایه پیل شي. په دې کې شک نشته چې په اوسنیو حالاتو کې ښه طبیبان مسلمانان دي؛ چې پخپلو هغو سیمو کې، چې د دولت ـ ملت مفکوره ورته رسم شوې، ارامي نه لري. په اوسني وخت کې باید وویل شي، چې مسلمانان په هېڅ ځای کې نه یوازې دا چې ارام نه دي، حتا امنیت یې هم تضمین نه دی. په هغو اسلامي هېوادونو کې، چې د اسلام مختاړې له ځان سره لري او ډېری نفوس یې مسلمانان دي، له غربي افکارو او مفاهېمو په امن کې نه دي او پانګوالۍ ټوله ارامي ترې اخیستې ده. په دغو هېوادونو کې غربي اقتصادي او ټولنیز سیاستونه او حکومتداري واکمن دي، چې د مسلمانانو له لید لوري سره په ټکر کې دي.

خو په هغو هېوادونو کې چې مسلمانان پکې اقلیتونه تشکیلوي، حتا اجازه نه لري، څو په ازاد ډول او اسلام ته په کتو له قیوداتو پرته ژوند وکړي او د مسلمان په سترګه ورته وکتل شي. په یادو هېوادونو کې پر مسلمانانو داسې ظلمونه کېږي او روان دي، چې تصور یې ناشونی دی. چین د هغو هېوادونو له ډلې دی چې د مسلمانانو په ځپلو کې تر ټولو لوړ لاس لري او هغه ډار چې دوی یې له مسلمانانو  او اسلام څخه لري، هڅه کوي، څو هغوی د خپلو عقیدو پرېښودو ته اړ کړي. دغه دولت د مسلمانانو د اوسېدو له ځای سنکیانګ څخه یو زندان جوړ کړی او د ظرفیت لوړېدو په پلمه د مختلفو کمپونو په رامنځته کېدو سره، هغو شکنجه کوي؛ څو له خپلې عقیدې تېر شي. تر دې لږ ور اخوا غوا پرستو هندوانو دغه هېواد ته د ټرمپ په تګ او له یاده هېواده د هغه د ملاتړ له اعلان سره پر یو وخت د یو ستراتیژیک ملګري په توګه هلته د مسلمانانو وژل پیل کړل او له کابو ۲۰۰ میلیونه مسلمانانو د ښاري ژوند د حق په اخیستلو سره یې هغوی څنډې ته کړي دي. د فلسطین قضیه هم د اسلامي امت په زړونو کې په ناسور ټپه بدله شوې ده، چې ژر تر ژره روغېدل یې ناشوني دي. دغه ناسور ټپ په ۱۹۴۷ م کال کې د یهود دولت په نوم د سرطان په رامنځته کېدو سره راپیدا شو  او نن تر دې کچې پراخه شوی چې مسلمانان په ازادنه ډول او له کوم سرخوږي پرته بیت المقدس ته د لمانځه لپاره نه شي تللی.

 له بل لوري، هره ورځ د فلسطین د مسلمانانو په ډېره کچه ځمکې د یهود دولت له خوا غصبېږي او هلته د یهودیانو لپاره ښارګوټي پکې جوړېږي. د فلسطین د مسلمانانو وژل هم د یهود دولت لپاره په یوې لار ورکۍ بدل شوي دي. په میانمار، سوریه، عراق، یمن او افغانستان کې هم مسلمانان له درد او ځورېدو سره مخ دي او د دوی چیغې د نورو تر غوږونو نه رسېږي. د هغو مسلمانانو سترګې هم د دوی له درد او ځورېدو سره عادت دي، چې همدا اوس ښه وړتیا، پوځونه او وسلې لري، خو بیاهم دفاع نه ترې کوي.

نو د دغه فاسد نظام د بدلون لپاره باید انقلاب مسلمانان پیل کړي. هغه مسلمانان چې کلونه کلونه یې په عزت او سرلوړۍ کې ژوند کاوه او اوس د واحد دولت په نشت کې د نړۍ تر ټولو ذلیل انسانان دي. اسلامي امت هغو شرایطو ته په کتو چې پرې واکمن دي، باید ټکان وخوري، له خپله ځایه نه یوازې د ځان، بلکې د ټولو لپاره د هوساینې او ارامۍ رامنځته کېدو په شعار  او د یو خوځښت، انقلاب او داسې طوفان لپاره راپاڅي چې له اسلامي عقیدې یې سرچینه اخیستې وي او د دولت ـ ملت اوسني سرحدونه او نشنلستي پولې له منځه یوسي. د دغه انقلاب پایله باید د اسلام د پلي کېدو لامل شي او دغه لارورکي او تیت پرک پاتې کېدل نه یوازې د مسلمانانو پر ژوند اغېز کوي، بلکې د نامسلمانو د ژوند حالت به هم ورسره بدل شي. د اسلام پلي کېدل د اسلامي دولت له شتون پرته ناشوني دي، یعنې د نبوت پر تګلاره خلافت دولت باید واکمن شي، څو اسلام پلی کړي. هغه دولت چې کلونه کلونه اسلامي امت د هغه تر چتر لاندې په ارامۍ کې ژوند کاوه او د ژوند شرایطو یې له اوس سره ډېر توپیر درلود. حتا نامسلمانو هم هغه خپل دولت باله او په ټولې خوښۍ یې د خلافت دولت تر سیوري لاندې ژوند کاوه او خلافت دولت هغوی ته له مسلمانانو سره یو ډول امتیازات ورکړي وو. د دوی په حق کې هېڅ ډول توپیر او تبعیض روا نه و.

لیکوال: سهیل صالحي

ژباړه: بهیر «ویاړ»

د مطلب ادامه...

د کرونا ویروس دخپرېدو مخنیوی شرعي مسولیت دی

د کرونا ویروس د مخنیوي لپاره یوه داسې هر اړخیز سیستم ته اړتیا ده چې په هره برخه کې د خلکو هوساینې او روغتیا ته پام وکړي. د ژوند لپاره د اسلام تګلاره -چې د پیاوړو باورونو او ارزښتونو پر اساس رامنځته شوې- کولی شي په ډېره ښه توګه د خلکو چارې سبمال کړي.

د بشر لپاره له وروستي پیغمبر، محمد صلي الله علیه وسلم څخه روایت دی، چې هغه مبارک وفرمایل:

«أَلاَ كُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ فَالأَمِيرُ الَّذِى عَلَى النَّاسِ رَاعٍ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ وَالرَّجُلُ رَاعٍ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُمْ وَالْمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ عَلَى بَيْتِ بَعْلِهَا وَوَلَدِهِ وَهِىَ مَسْئُولَةٌ عَنْهُمْ وَالْعَبْدُ رَاعٍ عَلَى مَالِ سَيِّدِهِ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُ أَلاَ فَكُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ»

ژباړه: تاسو هر یو په خپله برخه او تر خپل وس پورې مکلف یاست. حاکم د خپل رعیت پر وړاندې مسول دی، د کور مشر د خپلې کورنۍ پر وړاندې مسول دی، ښځې د خپل مېړه د کور ساتونکې او مسولې دي، غلام د خپل بادار د مال او شتمنی د ساتلو مسول دی. زه فکر کوم چې رسول الله صلی علیه وسلام وویل: زوی د خپل پلار د شتمنۍ د ساتلو مسولیت لري. په همدې ډول تاسو ټول د خپلې برخې ساتونکي او مسولین یاست.

اسلامي امت چې د قیامت په ورځ به پر ټول بشریت باندې شاهد وي شرعي مسولیت لري چې د ناروغیو د خپرېدو په مخنیوي کې خپل مکلفیت ادا کړي او هر یو باید ددغې ناروغۍ په ختمولو کې پوره هڅه وکړي

هر یو باید د ناروغۍ د خپرېدو د مخنیوي په اړه د متخصیصینو لارښونې په جدي توګه پلې کړي ترڅو دغه ساري ناروغي تر هر کور ونه ورسېږي او خدای مه کړه بشریت له لویې فاجعې سره مخ کړي.

په همدې خاطر باید لاندې ټکو ته کلکه پاملرنه وکړو:

۱. د حفظ الصحي د لارښوونو په پام کې نیول؛ لکه: په مکرر او بشپړ ډول د لاسونو مینځل، لاسونه له مینځلو مخکې له خولې، پوزې او سترګو سره نه لګول، له ناروغانو او هغو کسانو څخه چې ددغې ناروغۍ نښې (ټوخی او شدیده تبه) په کې وي لرې اوسېدل، لکه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي:

«لاَ تُورِدُوا المُمْرِضَ عَلَى المُصِحِّ»

ژباړه: د احتیاط په موخه له ناروغ کس سره روغ کسان مه پرېږدئ.(بخاري)

او همدارنګه فرمایي:

«فِرَّ مِنَ الْمَجْذُومِ فِرَارَكَ مِنَ الْأَسَدِ»

ژباړه: ... له جزام لرونکي کس څخه داسې وتښتئ لکه یو څوک چې له زمري څخه تښتي.  

۲.  په کور کې پاتې کېدل په ځانګړي ډول د ماشومانو، لویانو او هغو کسانو لپاره ډېر اړین دي چې له وړاندې روغتیایي ستونزې لري. هغه څوک چې اړ دي له کوره بهر ولاړ شي نو باید په بشپړه توګه حفظ الصحه مراعت کړي ترڅو د ناروغۍ د خپرېدلو مخنیوي وکړي او خپله هم پرې اخته نه شي او مخکې له دې چې بېرته کورته داخل شي باید خپل لاسونه ښه ومینځي چې خپلې کورنۍ ته د ناروغۍ د لېږد سبب نه شي.

رسول الله صلی علیه وسلم فرمایلي دي:

«لَا ضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ»

ژباړه: د ضرر د رسولو یا ضرر د راستنولو سبب مه جوړېږئ.

۳. له ګڼه ګوڼې لرې اوسئ او د راټولېدلو ټولې ممکنه لېدنې لغوه کړئ.

۴. له لاس ورکولو او ښکولولو ډډه وکړئ.

۵. هغه څوک چې دغه ناروغي لري او یا یې نښې پکې وي، باید قرنطین شي او خپل قرنطین ته پابند اوسي.

۶. له شدیدې اړتیا پرته سفر مه کوئ او  که اړتیا لرئ نو ټول احتیاطي تدابیر ونیسئ.

رسول الله صلی علیه وسلم فرمایلي دي:

«إِذَا سَمِعْتُمْ بِالطَّاعُونِ بِأَرْضٍ فَلاَ تَدْخُلُوهَا، وَإِذَا وَقَعَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلاَ تَخْرُجُوا مِنْهَا»

ژباړه: ‌که مو په یوه سیمه کې د طاعون د خپرېدو په اړه واورېدل، نو هلته مه ځئ، که طاعون ستاسو په سیمه کې خپور شو، نو له هغه ځایه مه وځئ.

(بخاري)

بي بي عایشې (الله سبحانه وتعالی دې پرې ورحمېږي) له رسول الله صلی علیه وسلم څخه د طاعون په اړه وپوښتل، رسول الله صلی علیه وسلم ورته وویل:

«أَنَّهُ كَانَ عَذَابًا يَبْعَثُهُ اللَّهُ عَلَى مَنْ يَشَاءُ، فَجَعَلَهُ اللَّهُ رَحْمَةً لِلْمُؤْمِنِينَ، فَلَيْسَ مِنْ عَبْدٍ يَقَعُ الطَّاعُونُ، فَيَمْكُثُ فِي بَلَدِهِ صَابِرًا، يَعْلَمُ أَنَّهُ لَنْ يُصِيبَهُ إِلَّا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَهُ، إِلَّا كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِ الشَّهِيدِ»

ژباړه: طاعون د الله سبحانه وتعالی عذاب وو، هغه چا ته یې لېږه چې خوښه به یې شوه، خو طاعون د مومنانو لپاره نعمت دی، او که هغه مومن چې په سیمه کې یې طاعون خپور شوی، صبر وکړي او باور ولري چې هېڅ شی به ورته ونه رسېږي مګر هغه چې الله سبحانه وتعالی ورته مقدر کړي دي نو الله سبحانه وتعالی به ده ته د شهید په اندازه اجر ورکړي.

(بخاري)

۷. د افوهاتو او هغو غیر معتبرو خبرونو له خپرولو ډډه وکړئ چې د خلکو په منځ کې وېره خپروي او ناوړه پایلې لري.

۸. باتجربه او شتمن خلک باید له اړمنو خلکو سره مرسته وکړي.

اسلامي امت له یوې چټکې خپرېدونکې ساري ناروغۍ سره مخ دی، امت باید په الله سبحانه وتعالی تکیه وکړي او د مخنیوي او درملنې لپاره یې شوې لارښونې په نظر کې ونیسي. له الله سبحانه وتعالی سره خپلې اړیکې پیاوړې کړي، د مغفرت غوښتنه وکړي او خپل ځانونه د الله سبحانه وتعالی امر ته تسلیم کړي. ناروغي د الله سبحانه وتعالی لخوا مقررېږي چې د مومنانو اېمان و ازمویي او موږ هیله لرو چې دا د الله سبحانه وتعالی عذاب نه وي. دا ډول ناروغي په حقیقت کې خلکو ته ور یادوي چې له الله سبحانه وتعالی څخه بخښنه وغواړي، نیک اعمال ترسره کړي  او په داسې فکر چې له الله سبحانه وتعالی پرته بل هېڅوک شفا ورکونکی نه دی، د درملنې په لټه کې شي.

د پانګوالو حرص د ویروس په څېر هېڅ سرحدونه نه پېژني، د پانګوال نظام مخکښ دولتونو نن ورځ بشریت د بربادۍ تر کندې رسولی، دوی یوازې د خپلو ګټو د خوندي کولو په هڅه کې دي او د خلکو د خوندي کولو او د دا ډول ناروغیو د مخنیوي لپاره هېڅ تیاری نه لري. ددې ترڅنګ دوی د نړۍ اقتصاد ته په پراخه پورونو باندې تکیه ورکړې او دا حالت دومره نازک شوی دی چې هره ګړۍ یې د راپرځېدلو امکان شته. دغې ستونزې ته د دوی یوازینۍ حللاره د لا ډېر پور ورکړه ده. په داسې حال کې چې پور یوازې د نړۍ د اقتصاد د سقوط لحظه ځنډولی  او د هغې زیان څو چنده کولی شي.

بشریت نن ورځ د یو داسې دولت لخوا ریښتینې پاملرنې ته سخته اړتیا لري چې انساني چارې سمبال کړي. موږ هغه دولت ته سخته اړتیا لرو چې انساني ارزښتونو ته د مادي ارزښتونو او ګټې په پرتله لومړیتوب ورکړي. بشریت اسلامي دولت (خلافت) ته سخته اړتیا لري، ترڅو پر بشریت باندې رحم وکړي، او له طاعوني ناروغیو سره د بشریت د ستونزو د حل په موخه مبارزه وکړي، نه د مادي او اقتصادي لاسته راوړنو او ګټو په موخه.

جهان یوې نوې نړیوالې رهبرۍ ته اړتیا لري ترڅو بشریت له تیارو څه د روښنایۍ په لور رهبري کړي.

یحی نسبت

 په بریتانیا کې د حزب التحریر مطبوعاتي استازی

 

د مطلب ادامه...

د کرونا ویروس د خپرېدلو مخنیوی د اسلامي ارزښتونو پر اساس شرعي مسولیت دی Featured

  • خپور شوی په تونس

د کرونا ویروس چټک خپرېدلو ته په پام سره د تونس حکومت د ویروس د خپرېدلو د مخنیوي لپاره تدابیر ګړندي کړي دي.  ښوونځي او مسجدونه تړل شوي او په جمعي لمونځ بندیز لګول شوی. دا په داسې حال کې ده چې دکافي شاپ دوکانونه، نایټ کلبونه او هوټلونه لا هم هر ورځ د مازدیګر تر ۴ بجو پورې پرانیستي وي. دوی د ټرانسپورټ د ګڼه ګوڼې د کمولو لپاره هېڅ اقدام نه دی کړی، په داسې حال کې چې دا د کرونا ویروس د خپرېدلو د مخنیوي لپاره -چې د خلکو برخلیک یې د ګواښ سره مخ کړی دی- تر ټولو مهمه لار ده.

موږ، حزب التحریر-ولایه تونس خپلو خلکو ته لاندې صادقانه مشورې ورکوو:

۱. پر دغه ویروس باندې د اخته کېدو د مخنیوي لپاره باید هغه ځایونه چې په تکراري ډول ورسره په تماس کې کېږو د مېکروب ضد مایع باندې پاک شي، لاسونه له مینځلو مخکې له خولې، پوزې او سترګو سره ونه لګول شي، د لیدلو په وخت کې له لاس ورکولو او ښکولو څخه ډډه وشي، د خلکو له راټولېدلو، ناروغانو او له هغو کسانو څخه چې ددغې ناروغۍ نښې (ټوخی او شدیده تبه) پکې وي لرې اوسو. رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي:

«لاَ تُورِدُوا المُمْرِضَ عَلَى المُصِحِّ»

ژباړه: د احتیاط په موخه له ناروغ کس سره روغ کسان مه پرېږدئ.(بخاري)

په مسند احمد کې راغلي:

«فِرَّ مِنَ الْمَجْذُومِ فِرَارَكَ مِنَ الْأَسَدِ»

ژباړه: ... له جذام لرونکي کس څخه داسې وتښتئ لکه یو څوک چې له زمري څخه تښتي.  

۲. له سختې اړتیا پرته له کوره مه وزئ، که چېرته د کوم مجبوریت له امله له کوره وزئ، نو باید ټولې هغه اړینې سپارښتنې پلې کړئ چې تاسو او ستاسو کورنۍ ته د ناروغۍ د لېږد مخنیوی کوي. کور ته له ننوتلو وړاندې خپل لاسونه په مکروب ضد مایع او صابون سره و مینځئ، ځکه دا د خپلې کورنۍ پر وړاندې تر ټولو لوی مسولیت دی، رسول الله صلی علیه وسلام فرمایلي دي:

«لَا ضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ»

ژباړه: د ضرر د رسولو یا ضرر د راستنولو سبب مه جوړېږئ.

۳. د هغو کسانو لپاره د قرنطین مراعات کول واجبي خبره ده چې په دغې ناروغۍ باندې اخته شوي وي او دا یو شرعي مکلفیت دی، رسول الله صلی علیه وسلم فرمایلي دي:

«إِذَا سَمِعْتُمْ بِالطَّاعُونِ بِأَرْضٍ فَلاَ تَدْخُلُوهَا، وَإِذَا وَقَعَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلاَ تَخْرُجُوا مِنْهَا»

ژباړه: ‌که مو په یوه سیمه کې د طاعون له خپرېدو واورېدل، نو هلته مه ځئ، که طاعون ستاسو په سیمه کې خپور شو، نو له هغه ځایه مه وځئ. (بخاري)

بي بي عایشې (الله سبحانه وتعالی د پرې ورحمېږي) له رسول الله صلی علیه وسلم څخه د طاعون په اړه وپوښتل، رسول الله صلی علیه وسلم ورته وویل:

«أَنَّهُ كَانَ عَذَابًا يَبْعَثُهُ اللَّهُ عَلَى مَنْ يَشَاءُ، فَجَعَلَهُ اللَّهُ رَحْمَةً لِلْمُؤْمِنِينَ، فَلَيْسَ مِنْ عَبْدٍ يَقَعُ الطَّاعُونُ، فَيَمْكُثُ فِي بَلَدِهِ صَابِرًا، يَعْلَمُ أَنَّهُ لَنْ يُصِيبَهُ إِلَّا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَهُ، إِلَّا كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِ الشَّهِيدِ»

ژباړه: طاعون د الله سبحانه وتعالی عذاب و، هغه چا ته یې لېږه چې خوښه به یې شوه، خو طاعون د مومنانو لپاره نعمت دی، که هغه مومن چې په سیمه کې یې طاعون خپور شوی، صبر وکړي او باور ولري چې هېڅ شی به ورته ونه رسېږي مګر هغه چې الله سبحانه وتعالی ورته مقدر کړي دي نو الله سبحانه وتعالی به ده ته د شهید په اندازه اجر ورکړي. (بخاري)

۴. دا د هر چا لپاره اړینه ده چې پر اسلامي ارزښتونو باور ولري، له اړمنو او کمزورو کسانو سره مرسته وکړي او په هېواد کې د ټول شته قوت او امکاناتو په همغږي کولو سره ددغې چټکې خپرېدونکې ناروغۍ مخنیوی وکړي. دا د هر کس تر وس محدود مکلفیت دی. رسول الله صلی علیه وسلم فرمایلي دي:

«كُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْؤول عَنْ رَعِيَّتِهِ، الإِمَامُ رَاعٍ وَمَسْؤولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالرَّجُلُ رَاعٍ فِي أَهْلِهِ وَهُوَ مَسْؤولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالْمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ فِي بَيْتِ زَوْجِهَا وَمَسْؤولَةٌ عَنْ رَعِيَّتِهَا، وَالْخَادِمُ رَاعٍ فِي مَالِ سَيِّدِهِ ومَسْؤولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، - قَالَ: وَحَسِبْتُ أَنْ قَدْ قَالَ: وَالرَّجُلُ رَاعٍ فِي مَالِ أَبِيهِ وَمَسْؤولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ - وَكُلُّكُمْ رَاعٍ وَمَسْؤولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ»

ژباړه: تاسو هر یو په خپله برخه او تر خپل وس پورې مکلف یاست. حاکم د خپل رعیت پر وړاندې مسول دی، د کور مشر د خپلې کورنۍ پر وړاندې مسول دی، ښځې د خپل مېړه د کور ساتونکې او مسولې دي، غلام د خپل بادار د مال او شتمنی د ساتلو مسول دی. زه فکر کوم چې رسول الله صلی علیه وسلام وویل: زوی د خپل پلار د شتمنۍ د ساتلو مسولیت لري. په همدې ډول تاسو ټول د خپلې برخې ساتونکي او مسولین یاست.

۵. اسلامي امت له یوې چټکې خپرېدونکې ساري ناروغۍ سره مخ دی، امت باید پر الله سبحانه وتعالی تکیه وکړي او د مخنیوي او درملنې لپاره یې شوې لارښونې په نظر کې ونیسي. له الله سبحانه وتعالی سره خپلې اړیکې پیاوړې کړې، د مغفرت غوښتنه وکړي او خپل ځانونه د الله سبحانه وتعالی امر ته تسلیم کړي.

بشریت نن ورځ د یو داسې دولت لخوا ریښتینې پاملرنې ته سخته اړتیا لري چې انساني ارزښتونو ته د مادي ارزښتونو او ګټې پر پرتله لومړیتوب ورکړي. بشریت اسلامي دولت (خلافت) ته سخته اړتیا لري، ترڅو پر بشریت باندې رحم وکړي، او له طاعوني ناروغیو سره د بشریت د ستونزو د حل په موخه مبارزه وکړي نه د مادي ګټو په موخه. خلافت د خلکو د درملنې او د ناروغیو د خپرېدو د مخنیوي په موخه ټول امکانات، ظرفیتونه او وړتیاوې چمتو کوي.

حزب التحریرـولایه تونس مطبوعاتي دفتر

 

د مطلب ادامه...

په افغانستان کې د سياسي ناورين اصلي عامل امريکا ده؛ځکه يوازې هغه ورڅخه ګټه اخلي Featured

د امريکا د بهرنيو چارو وزير مایک پمپیو د سياسي اختلافاتو د حل په موخه افغانستان ته سفر وکړ، خو له اشرف غني او عبدالله عبدالله سره يې ليدنې پرته له کومې نتيجې پای ته ورسېدلې. د امريکا د بهرنيو چارو وزارت پر افغان رهبرانو له نيوکې سره، د يوې اعلاميې د صادرولو په ترڅ کې ويلي: «له هغه ځایه چې د (افغانستان) د حکومت د رهبرۍ ناکامي، د امريکا ملي ګټو ته مستقیم تهدید دی، د امريکا دولت به د افغانستان له دولت سره د خپلو مرستو پر لړۍ له سره کتنه وکړي او د نورو اقداماتو ترڅنګ، دا اعلانوو چې له خپلو مرستو څخه یو ميليارډ ډالر کموو او د ۲۰۲۱م کال لپاره د يو ميليارډ نورو کمونې ته هم چمتو یو».

امريکا همېشه په مستقيم او يا غير مستقيم ډول په يوه خاوره کې ستونزې او ناورين رامنځ ته کوي او وروسته د داسې نظامي، سياسي او اقتصادي اقداماتو له لارې چې د هغوی د ملي ګټو تضمين کوونکي وي، فشار راوړي او په ظاهري توګه د هغو د حل لپاره ګام پورته کوي. هغه کسان چې د افغانستان سياست له نږدې څاري، ښه پوهيږي چې رامنځ ته شوی ناورين له افغان دولت، طالبانو او افغان رهبرانو سره د امريکا له څومخيزو سياستونو څخه سرچينه اخلي، چې د پراخې تفرقې او اوسني سياسي ناورین لامل ګرځېدلي دي.

لکه څنګه چې په ټاکنيز ناورين کې د امريکا پخواني سفير جان بس به د ټاکنو پر کمیسيون فشار راوړه. دې ته ورته د افغانستان د سولې په اړه د امريکا ځانګړي استازي زلمي خليلزاد هم د افغان رهبرانو ترمنځ سياسي اختلافاتو ته لمن وهله. له ټولو څخه مهم دا چې د جمهوري ریاست د ټاکنو پایلې چې د اوسني ناورين اصلي راپاروونکې دي، د امريکا له خوا په شنه څراغ ورکولو سره اعلان شوې او د تحليف په مراسمو کې امريکايي ډيپلوماتانو په يوه اړخيزه توګه له يوه لوري سره ګډون وکړ.

د دغه وضعيت له مخې امريکا داسې ښيي چې د روان ناورين، اختلافاتو او ستونزو مسوولیت ټول د افغانانو پر غاړه دی او امريکا د يوه خير غوښتونکي منځګړي په توګه د دغه ناورين د حل په لټه کې ده. حال دا چې تجربې ثابته کړې چې د تېرو دوو لسيزو په اوږدو کې امريکا او لاسپوڅي يې همېشه د اوبو خړولو او ماهي نيولو د سياست د پلي کولو په هڅه کې وو؛ نه د سياسي ستونزو د واقعي حل په لټه کې. د امريکا د سياستونو په اړه دا متل بشپړ انځور وړاندې کوي چې امريکا هم کوزه جوړوونکې ده، هم کوزه پېرودونکې او هم کوزه پلورونکې.

حزب التحرير يو ځل بيا په ټولو قومي مشرانو، سياسي رهبرانو، طالبانو، پخوانيو مجاهدينو او بصيرت خاوندانو باندې غږ کوي چې ذلت له امريکا، ناټو او نورو کفري دولتونو سره په دوستۍ کې دی او عزت یوازې د اسلام په بشپړ تطبيق کې دی. د تېرو څلوېښتو کلونو له پېښو څخه باید اوس ټولو دا عبرت اخیستی وي چې ستر قدرتونه همېشه په افغانستان کې خپلې ګټې تعقیبوي، نو باید د هغوی د پیاده سرتېرو په څېر ونه کارول شو. هغه حللارې چې دوی يې وړاندې کوي ظاهري او موقتي وي او د افغانستان د ناورين له ريښه يي حل سره مرسته نه کوي. د دې پر ځای د الله سبحانه وتعالی پر رسۍ (اسلامي حللارو) باندې منګولې ولګوئ، ځکه هغه عروة الوثقی (پياوړې رسۍ) ده، چې سلامتي او سياسي ثبات رامنځ ته کوي.

﴿أَفَمَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَیٰ تَقْوَیٰ مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَیٰ شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ ۗ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

[توبه:109]

آیا هغه څوک چې د خپل (کار) بنسټ د الله سبحانه وتعالی د رضايت او تقوا پر بنسټ ږدي، غوره دی او که هغه څوک چې د خپل (کار) بنسټ د يوې سستې او لوېدونکې کندې پر څنډه باندې چې هغه د دوزخ اور ته ورغورځوي؟ الله تعالی ظالم قوم ته هدایت نه کوي.

د حزب‌التحریر - ولایه افغانستان مطبوعاتي دفتر

د مطلب ادامه...

د دولت د سیکولاریزشن له لارې د ماشومتوب بدبختي

  • خپور شوی په تونس

استعمار د خپلو هڅو له لارې د کورنۍ د ستنو د ویجاړولو او د امت د هویت له منځه وړلو ته ليواله دی. دوی نه یوازې د آزادۍ او مساواتو تر نوم لاندې د مور او پلار حیثیت راټيټ کړ، بلکې هڅه یې وکړه  چې د یوې داسې نمونې د پیدا کولو لپاره په کار کولو زموږ ماشومان ګمراه کړي چې د بشر له طبعیت سره په ټکر کې ده.

قصداً یې ماشومان اړ ایستل چې په ټوټې ټوټې سیکولر نظام کې لوی شي؛ هغه چې وسله یې کنوانسیونونه، قانون او سازمانونه دي. ډېری یې د اسلام نه منلو ته اړ کېږي او د داسې نظام په اړه فکر نه کوي چې د اسلامي امت روحیې ته ځواب ووایي.

دغه نظام ژوند له کړاوونو ډک کړی چې دغه چاره د ماشومانو ځانوژنې ته لار هواروي، د دوی پر وړاندې جنسي تیري او د بې ځایه کېدو قضیې، په تعلیمي او اخلاقي انحراف کې ژورې لاس وهنې، د رواني وضعیت په خرابېدو کې د ګډوډۍ  او د نشه یي توکو لوړه کچه یې رامنځ ته کړې ده. پر دې ټولو سربېره، زموږ په هېواد کې رژيم دې ته هېڅ پاملرنه نه کوي، بلکې په ډېرو ستونزمنو قضیو کې، دا حل یوازې د هغه نظام د ننه ویني چې د ستونزې او ناروغۍ لامل دی. ځکه نو د حزب التحریر ـ ولایه تونس د ښځو برخې په لاندې سرلیک کمپاین اعلان کړ:  «په سیکولر دولت کې د ماشومتوب بدبختي»

په دغه کمپاین کې دوې برخې شاملې دي:

لومړۍ برخه: ماشومتوب؛ د بې پروایۍ او د قوانینو د سرچینې تر منځ. دا برخه لاندې ټکو ته اشاره کوي:

الف ـ د ماشوم د طبیعي پالونکې کورنۍ ویجاړول

ب ـ دولت په روغتیایي او تعلیمي برخو کې د خپل قانون په اړه بې پروایي کوي

ج ـ په ټونس او ​​نړۍ کې د ماشومتوب لپاره د سیکولر پانګوالي فتح او وژنه

د ـ ماشوم او رسنۍ، د ویجارۍ او رغونې په منځ کې.

دویمه برخه: دا ښیي چې په اسلام کې باید ماشومانو ته څنګه پاملرنه وشي.

په حزب التحریر ـ ولایه ټونس کې د ښځو برخې رسمي ویانده

 

د مطلب ادامه...

په تاجکستان کې د کرونا ویروس له امله ټول جوماتونه وتړل شول

خبر:

د تاجکستان په مرکز، دوشنبه کې د مارچ له ۴څلورمې راپه دېخوا د جنازې له لمانځه پرته د نورو جمعي لونځونو د ادا کولو لپاره جوماتونه وتړل شول. دا پرېکړه د دغه هېواد علماوو شورا د مارچ په درېیمه د کرونا ویروس د خپرېدو د مخنیوي په موخه وکړه، دغه غوښتنه د تاجکستان د اسلامي مرکز په سایټ کې خپره شوه. په بیانیه کې راځي: « د دې لپاره چې د هېواد د اوسېدونکو تر منځ د یاد مرض له سرایت او خپرېدلو څخه مخنیوی وشي، پرېکړه شوې چې په موقت ډول د جنازې له لمونځونو پرته د نورو لمونځونو اداکول په جوماتونو کې منعه دي.»

تبصره:

د دغې پرېکړې له اعلان وروسته، د تاجکستان اوسېدونکو د ډېرو خوراکي موادو اخیستل پیل کړل، چې د خوراکي موادو بیې ډېرې ورسره لوړې شوې. د تاجکستان په ټولنیزو رسنیو کې خپرو شوو ویډیوګانو ښودل چې د تاجکستان د خلکو په منځ کې څومره وېره او وحشت خور دی.

له دې مخکې د دیني چارو د کمېټې یوه ویاند. افشین مقیم، ایشیا پلس ته ویلي وو چې ښایي په راتلونکو ورځو کې د هېواد په ټولو جوماتونو کې د موقتي قرنطین وضعیت اعلان شي. افشین مقیم وویل: «شرایطو ته په کتو او له خلکو څخه د دیني علماوو د غوښتنې په پام کې نیولو سره، د موقت وخت لپاره عبادتځایونه د خلکو پر مخ بند دي. دا پرېکړه شرایطو ته په کتو، د تاجکستان د اسلامي مرکز په سپارښتنه، دیني علماوو او د جوماتونو استازو کړې.»

اوس خلک حیران دي چې ولې، په هېواد کې ټول تعلیمي مرکزونه خلاص دي او خلک تګ راتګ ورته لري مګر جوماتونه یې تړلي دي، په دغه کار سره خلک جوماتونو ته له تللو څخه منعه کوي. واقعیت دا دی چې په تېرو لسو کلونو کې د رحمن رژیم په یاد هېواد کې په زرګونو جوماتونه وتړل او د ځینو دلایلو پر اساس یې هڅه کوله چې د اسلام ټول نښانونه بند کړي، دا په ښکاره معلومېږي چې د کرونا ویروس د جوماتونو د تړلو لپاره یوه بله ښه پلمه ده او دغه پرېکړه یې یوازې د خلکو د روغتیا لپاره نه دي نیولی.

دې ته ورته حالت په ځینې نورو اسلامي هېوادنو کې هم لیدل کېږي، ان سعودي عربستان مکه د مسلمانانو د عمرې ادا کولو لپاره وتړله، په داسې حال کې چې په جده کې ډېر لوی تفریحي پروګرامونه او نور کنسرتونه جریان لري. که داسې وي نو هغه هم باید بند شوي وی.

که څه هم چې د قرنطین په اسلام کې شته او عمر بن خطاب په شام کې د وبا د راتګ پر وخت عملي کړی و، خو دا قرنطین باید منظم او په هره برخه کې وي، داسې نه چې یوازې په دیني چارو بندیز ولګول شي. څه چې په اسلامي هېوادونو کې چارواکي ترسره کوي د مسلمانانو د عقیدې خلاف دي حتا دوی په ټولنیز ژوند کې د اسلام د یوې او بلې برخې په بندولو سره خپلې ګټې برابروي، چې مخکې له دې عامه افکار دوی ته د دغه کار اجازه نه ورکوله مګر اوس د دغه کار کولو لپاره د کرونا وبا ښه فرصت ورته برابر کړی.

د حزب التحریر مرکزي مطبوعاتي دفتر ته

لیکوال: منصور شریف

د مطلب ادامه...

په تاجکستان کې د کرونا ویروس له امله ټول جوماتونه وتړل شول

خبر:

د تاجکستان په مرکز، دوشنبه کې د مارچ له ۴څلورمې راپه دېخوا د جنازې له لمانځه پرته د نورو جمعي لونځونو د ادا کولو لپاره جوماتونه وتړل شول. دا پرېکړه د دغه هېواد علماوو شورا د مارچ په درېیمه د کرونا ویروس د خپرېدو د مخنیوي په موخه وکړه، دغه غوښتنه د تاجکستان د اسلامي مرکز په سایټ کې خپره شوه. په بیانیه کې راځي: « د دې لپاره چې د هېواد د اوسېدونکو تر منځ د یاد مرض له سرایت او خپرېدلو څخه مخنیوی وشي، پرېکړه شوې چې په موقت ډول د جنازې له لمونځونو پرته د نورو لمونځونو اداکول په جوماتونو کې منعه دي.»

تبصره:

د دغې پرېکړې له اعلان وروسته، د تاجکستان اوسېدونکو د ډېرو خوراکي موادو اخیستل پیل کړل، چې د خوراکي موادو بیې ډېرې ورسره لوړې شوې. د تاجکستان په ټولنیزو رسنیو کې خپرو شوو ویډیوګانو ښودل چې د تاجکستان د خلکو په منځ کې څومره وېره او وحشت خور دی.

له دې مخکې د دیني چارو د کمېټې یوه ویاند. افشین مقیم، ایشیا پلس ته ویلي وو چې ښایي په راتلونکو ورځو کې د هېواد په ټولو جوماتونو کې د موقتي قرنطین وضعیت اعلان شي. افشین مقیم وویل: «شرایطو ته په کتو او له خلکو څخه د دیني علماوو د غوښتنې په پام کې نیولو سره، د موقت وخت لپاره عبادتځایونه د خلکو پر مخ بند دي. دا پرېکړه شرایطو ته په کتو، د تاجکستان د اسلامي مرکز په سپارښتنه، دیني علماوو او د جوماتونو استازو کړې.»

اوس خلک حیران دي چې ولې، په هېواد کې ټول تعلیمي مرکزونه خلاص دي او خلک تګ راتګ ورته لري مګر جوماتونه یې تړلي دي، په دغه کار سره خلک جوماتونو ته له تللو څخه منعه کوي. واقعیت دا دی چې په تېرو لسو کلونو کې د رحمن رژیم په یاد هېواد کې په زرګونو جوماتونه وتړل او د ځینو دلایلو پر اساس یې هڅه کوله چې د اسلام ټول نښانونه بند کړي، دا په ښکاره معلومېږي چې د کرونا ویروس د جوماتونو د تړلو لپاره یوه بله ښه پلمه ده او دغه پرېکړه یې یوازې د خلکو د روغتیا لپاره نه دي نیولی.

دې ته ورته حالت په ځینې نورو اسلامي هېوادنو کې هم لیدل کېږي، ان سعودي عربستان مکه د مسلمانانو د عمرې ادا کولو لپاره وتړله، په داسې حال کې چې په جده کې ډېر لوی تفریحي پروګرامونه او نور کنسرتونه جریان لري. که داسې وي نو هغه هم باید بند شوي وی.

که څه هم چې د قرنطین په اسلام کې شته او عمر بن خطاب په شام کې د وبا د راتګ پر وخت عملي کړی و، خو دا قرنطین باید منظم او په هره برخه کې وي، داسې نه چې یوازې په دیني چارو بندیز ولګول شي. څه چې په اسلامي هېوادونو کې چارواکي ترسره کوي د مسلمانانو د عقیدې خلاف دي حتا دوی په ټولنیز ژوند کې د اسلام د یوې او بلې برخې په بندولو سره خپلې ګټې برابروي، چې مخکې له دې عامه افکار دوی ته د دغه کار اجازه نه ورکوله مګر اوس د دغه کار کولو لپاره د کرونا وبا ښه فرصت ورته برابر کړی.

د حزب التحریر مرکزي مطبوعاتي دفتر ته

لیکوال: منصور شریف

د مطلب ادامه...
Subscribe to this RSS feed

اسلامي خاورې

اسلامي خاورې

غربي هېوادونه

ټول لینکونه

د پاڼې برخې