شنبه, ۰۹ صَفر ۱۴۴۲هـ| ۲۰۲۰/۰۹/۲۶م
ساعت: مدینه منوره
Menu
القائمة الرئيسية
القائمة الرئيسية

ایا«فعلي متواتر سنت» او «قولي متواتر سنت» دواړه یو شی دي او که توپیر لري؟

  • خپور شوی په فقهي

پوښتنه:

السلام‌علیکم‌ورحمت‌الله‌وبرکاته!

د اسلامي شخصیې د کتاب، په درېیمه برخه، ۸۲ یمه پاڼه کې داسې راغلي دي:

۱. متواتر هغه حدیثونه دي چې په قطعي ډول د رسول الله صلی الله علیه وسلم له لوري ثابت شوي وي، یقین علم وړاندې کوي او په ټولو مواردو کې پر هغه عمل کول واجب دي. هغه که قولي، فعلي او یا هم سکوتي حدیثونه وي. د هغوی له ډلې، قولي متواتر حدیثونه د رسول الله صلي الله علیه وسلم دغه قول وي:

«مَن كَذَب عليّ متعمداً فليتبوأ مقعده من النار»

ژباړه: هغه څوک چې په قصدي ډول پر ما دروغ وتړي، باید خپل ځای اور وټاکي.

فعلي متواتر سنتونه، پنځه وخته لمنځونه، د لمانځه رکعتونه او هغه څه دي چې د لمانځه، روژې او حج په اړه راغلي وي.

زما پوښتنه د فعلي متواترو سنتو په تړاو ده چې تعریف یې څه دی؟ ایا تواتر عملي اخبار دي چې رسول الله صلی الله علیه وسلم هغه ترسره کړي دي او که تواتر هغه کړنې دي چې خلکو د رسول الله صلی الله علیه وسلم له وخته تر اوسه ترسره کړي دي؟ ځینې څېړونکي هغه څه چې دوی یې تواتر عمل بولي، یا «تواتر توارث» نوم پرې اېږدي، تواتر قسمونه یې شمېرلي دي. څنګه چې شیخ شبېر احمد عثماني د خپل کتاب «فتح الملهم» په مقدمه کې په ۱۸مه پاڼه کې داسې لیکلي دي: «او درېیم قسم: تواتر عمل او تواتر توارث وي، هغه په هره پېړۍ کې د ډېر شمېر عاملینو له کړنو څخه عبارت دي. د شریعت له عهد صاحب څخه تر موږ پورې، په داسې ډول چې د عرف او عادت له دیده پر دروغو د هغوی توافق یا غیر ممکن تر سترګو شي.

د بېلګې په توګه: مسواک په اوداسه کې سنت دی او د سنت کېدو اعتقاد یې فرض دی، ځکه په عملي تواتر ثابت دی او انکار ترې کول کفر دی... پنځه وخته لمنځونه هم همداسې دي. رسول الله صلی الله علیه وسلم په ټاکلو وختونو کې شپه او ورځ دغه لمنځونه ادا کړي دي او د رسول الله صلی الله علیه وسلم ټولو پیراوانو په هر ځای کې چې وي، په همدغه ډول یې هره ورځ ادا کړي دي. تر اوسه په دې کې شک نشته کې د سند اوسېدونکو دا ډول تر سره کاوه؛ څنګه چې د اندلس اوسېدونکو په همدغه تر تیب ادا کاوه او هغه ډول چې یمنیانو لمنځ کاوه، د ارمنستان اوسېدونکو هم په همغه ډول ترسره کاوه.

نو ایا تواتر عمل او تواترتوارث هغه څه چې فعلي متواتر سنت یې بولو، د یو څیز نوم دی او که دوه بېل څیزونه دي؟ که دوه متفاوت څیزونه وي، په هغه صورت کې یې تواتر ومنو او که یې رد کړو؟ د حدیثونو ځیني محقیقین لکه ابن حجر، نووې، سیوطي او داسې نورو حدیثونه په «صحیح لذاته او صحیح الغیره» او همدارنګه په «حسن لذاته و حسن لغیره» حدیثونو وېشلي دي.

په داسې حال کې چې د اسلامي شخصیې کتاب په لومړۍ او درېیمه برخه کې داسې راغلي چې موږ په «صحیح» او «حسن» بسنه کړې ده. ایا دغه اختلافونه یوازې په اصطلاح کې دي؛ په مانا او نوم کې یې اتفاق دی او که په مانا کې هم توپیر لري؟ الله سبحانه وتعالی دې تاسو ته برکت درکړي!

ځواب:

وعلیکم‌السلام‌ورحمت‌الله‌وبرکاته!

متواتر سنت؛ هغه که قول، فعل، تقریر قول او یا تقریر فعل وي، یوازې په هغه صورت کې متواتر شمېرل کېږي چې په تواتر ډول له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه رانقل شوي وي. په دې قول چې ګواکي کړنې هم په هغه صورت کې په فعلي متواتر سنتو بدلېږي چې ځینو د رسول الله صلی الله علیه وسلم په دوره او ځینو نورو د تابعینو او تبع تابعینو په وخت کې د هغه د ترسره کولو اقدام کړی وي؛ که څه هم له عمل او یا د رسول الله صلی الله علیه وسلم له تقریر څخه په متواتره بڼه هم نه وي ثابت شوي، ناسم قول دی. پر همدغه اساس، متواتر هغه دي چې په تواتر ډول ثابت شي، چې رسول الله صلی الله علیه وسلم ترسره کړي دي او یا یې ترسره کېدل تایید شوي وي.

د دې نظریې اصحاب چې څه وایي، د فرضي چارو له ډلې دي. دلیل یې دا دی، هغه بېلګې چې دوی راوړي دي، لکه: پنځه وخته لمنځونه چې له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه په تواتر ثابت شوي او د مسواک په اړه هم له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه صحیح حدیثونه راغلي دي؛ د دغو حدیثونو د تواتر حکم په سند باندې متکي دی. نو که په تواتر نقل سره ثابت شوي وي، مواتر دي او که په سند کې د احاد په بڼه راغلي وي، نو بیا تواتر نه شمېرل کېږي. یعنې په روایت کې، سند یې له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه د باور وړ دی. نو د هغوی دا قول چې پنځه وخته لمنځونه په سند، اندلس، یمن او ارمنستان کې له کوم اختلاف پرته پنځه وخته ترسره کېږي، که له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه په تواتر ډول نه وو ثابت شوي، په هېڅ صورت یاد لمنځونه متواتر نه کېدل. هغه څه چې دغه لمنځونه یې متواتر کړي دي، ثبت یې په تواتره بڼه له رسول الله صلی الله علیه وسلم رانقلېدل دي.

لنډه دا چې د باور معیار تواتر سند دی. که نقل متواتر و، باور ورباندې کېږي، که متواتر نه و، سند یې لیدل کېږي او هغه ته په کتو پېژندل کېږي. څنګه مو چې وویل، د هغوی خبرې یو فرضي ادعا ده. ځکه داسې بېلګه نه شو پیدا کولی چې یوازې د مسلمانانو له کړنو څخه ثابته وي او د رسول الله صلی الله علیه وسلم له عمل څخه ثابته نه وي.

خو صحیح لذاته، صحیح لغیره، حسن لذاته او حسن لغیره، د تحقیق وړ مسله ده. دا موضوع په لنډ ډول او پر اختلافي اړخونو له کومې نیوکې او تعرض پرته داسې بیانوو.

صحیح حدیث هغه ته ویل کېږي چې راوي یې عادل وي، د قوي حافظې څښتن او له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه یې نقل کړي وي. همدارنګه سند یې متصل او معلل نه وي. دغه ته صحیح حدیث ویل کېږي. د صحیحو حدیثونو مراتب د اوصافو په درلودو سره توپیر کوي. همدا لامل دی چې صحیح البخاري مقدم پېژندل شوی، وروسته مسلم او تر هغه وروسته د یادو دوو کتابونو شرطونه.

پر همدغه اساس، که د صحیح حدیث ټول شرطونه شتون ولري، خو ضبط یې پټ پاتې شوی وي، هغه ته حسن الذاته ویل کېږي او که د حدیث صحت حسن ډېر وي، د حسن حدیث د صحت قوت ډېرېږي او په هغه صورت کې صحیح الغیره حدیث بلل کېږي. که سند د صحیح او حسن شرطونه پوره نه کړل، هغه کمزوری حدیث بلل کېږي. په هغه وخت کې چې په نورو روایتونو سره د نفس له پلوه کمزوری وي، قوي شي، په هغه صورت کې حسن الغیره ورته ویل کېږي.

پر همدغه اساس، کمزوری حدیث کمزوری دی، د بل کمزوري حدیث په تقویه کولو سره یاد حدیث نه حسن کېږي. «حسن الغیره» حدیثونه په لومړیو پېړیو کې د حدیثونو په علم کې مشهور نه وو. هغه کس چې په لومړي ځل یې دا اصطلاح وکاروله، امام بیهقي رحمه الله و چې د خپل کتاب په څو ځایونو کې یاد کړي دي. څنګه مو چې ځینې مصادر نقل کړل. د «حسن الغیره» په اړه: په کمزوري سره د کمزوري تقویه د عمل له پلوه اختلاف دی. ځینې محدیثین یې مني او ځینو دا مسله رد کړې او کمزوری یې کمرزوی بللی دی. څنګه مو چې وویل: «دا همغه حدیثونه دي چې ما پخپل کتاب کې لیکلي دي.» ځکه هغه حدیثونه چې «حسن الغیره» یې بولي، هغه حدیثونه دي چې د سند له پلوه کمزوري دي. نو «حسن الغیره» د حدیثونو نوی ډول نه شي کېداي.

ستاسو ورور عطاء بن خلیل ابورشته

ژباړن: بهیر «ویاړ»

 

د مطلب ادامه...

د خلافت تاسیس د نړۍ پر هر مسلمان فرض دی، هغه که د یوه ظالم دولت تر جبر لاندې وي او که نه!

  • خپور شوی په سیاسي

د کمونیستي ځواک تر ړنګیدو او قرغېزستان تر ازادۍ وروسته، دا هېواد غواړي وښيي، چې یو سیکولر دولت دی او نور د الحاد له مفکورې نه دی متاثره، دغه راز هر فرد ته د عقیدې ازادي ورکوي؛ خو په حقیقت کې هر څه بل ډول دي. په وروستیو کلونو کې مسجدونه، مدرسې او د اسلامي تعلیماتو ادارې زیاتې شوي دي. مسلمانان، چي د قرغېزستان د نفوس ۸۶ سلنه جوړوي، ورځ تر بلې په ورځني ژوند کې اسلام ته مخه کوي او همدارنګه شریعت اوس په اړینو سیاسي موضوعاتو کې مطرح کېږي. دې واقعیت د قرغېزستان سیکولر دولت اندېښمن کړی او دولت هڅه کوي، چې د ترورېزم او افراطیت تر عنوان لاندې په هره ممکنه لار د ژوند په چارو کې د اسلام د خپرېدو مخه ونیسي.

پیل یې د اسلامي مرکزونو او عمومي ښوونځیو د درسي نصاب له نظارت څخه کړی، ان په ښوونځیو کې یې پر حجاب بندیز لګولی او ږیره لرونکي نارینه یې بې عزته کړي دي. دا د دولت له لوري د اسلام د پلي کېدو پر وړاندې د مداخلي پیل دی. همدارنګه دې ظالم سیکولر رژیم په 2004م کې د حزب التحریر پر ارزښتمن کار بندیز ولګاوه. له هغه راهیسي د حزب شباب او پلویان په ظالمانه ډول بندي شوي، تر څو د حزب غړي وډار کړي او دوی د اسلامي ژوند د عامولو له کار څخه را وګرځوي. ان د امت د ډارولو په موخه یې له کوم دلیل پرته ښځې زنداني کړي دي.

د همدې کال په جون میاشت کې یې اته مسلمانې ښځي ونیولې او دوې نور یې له کوم دلیل پرته تر اوسه بندیانې کړي دي. ارونو ارکین ګل او بکتایبیک کیز محبت له دې لامل زنداني شوي، چي د اسلام په اړه مواد ورسره وو. ظالم حکومت د دغو ښځو د عمر، ماشومانو، والدینو او روغتیا په اړه هېڅ باک نه لري. دوی له هرې ممکنه لارې هڅه کوي، چې سیکولر فکر نشر او خلک له اسلام څخه لیري کړي. 

د خلافت تر سقوط وروسته امت په دغه ډول ناوړه حالت کې دی. ښځې، اولادونه او والدین یې نه زغمونکي تکلیفونه ګالي. دوی بندیانېږي، شکنجه کېږي، جنسي ځورول کېږي، له لوږې سره مخ کېږي، بمبارېږي او د خپل ژوند لپاره له اسلامي طرز څخه منع کېږي. خو د خوښۍ زیری دادی، چي دوی دا قرباني د اسلام او الله سبحانه وتعالی د رضا لپاره ورکوي او د دې په مقابل کې به انشاءالله بې شمېره اجرونه تر لاسه کړي. خو زموږ لپاره ځورونکې خبره دا ده، چې د یوه مسلمان په توګه موږ د اسلام لپاره څه کړي دي؟ ایا موږ هم له الله سبحانه وتعالی څخه د ورته اجر هیله لرو؟ په داسې حال کې چې موږ د دین لپاره هېڅ هم نه دي کړي او د ژوند په چارو مصرف یو. په داسې حال کې چې په ورته وخت کې زموږ وروڼه او خویندې د اسلام لپاره سختۍ ګالي. ایا د شرم خبره نه ده، چې له الله سبحانه وتعالی څخه د جنت د لوړو مقامونو غوښتنه کوو، په داسی حال کې چې موږ د اسلام لپاره کومه لویه قرباني هم نه وي ورکړې؟ موږ ځانونو ته کوچني او بې اړتیا مشکلات جوړو او بیا ورته د امتحان نوم ورکوو او هره ورځ پرې بوخت یو. د امت اصلي حالت او په دې دنیا کې مو خپل اصلي مسوولیت له یاده وتلی دی. د دې مطلب دا نه دی چې هر یو دې بندي یا شکنجه شو، بلکې هدف دا دی چې موږ ځانونه د دې امت غړي وبولو، له امت سره کار وکړو، چې حقیقي ازادي تر لاسه کړي او په دنیا کې خپل وخت د الله سبحانه وتعالی  د دین په لار کې مصرف کړو.

نافع روایت کوي چې وایي: عبدالله بن عمر ماته وویل، چې ده له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه واورېدل چې ویې فرمایل:

«من خلع يداً من طاعة لقي الله يوم القيامة لا حجة له، ومن مات وليس في عنقه بيعة مات ميتة جاهلية». (رواه مسلم)

ژباړه: څوک چې د الله سبحانه وتعالی له اطاعت څخه لاس واخلي د قیامت په ورځ به په داسې حال کې له الله تعالی سره مخامخ شي چې هېڅ دلیل به ونه لري او څوک چې په داسې حال کې مړ شي چې د بیعت کړۍ یې په غاړه کې نه وي، نو مرګ یې د جاهلیت دی

د خلافت تاسیس د نړۍ پر هر مسلمان فرض دی، هغه که د یوه ظالم دولت تر جبر لاندې وي یا نه.  د یوه داسې لوي فرض پر وړاندي بې پروايي لویه ګناه ده او د الله سبحانه وتعالی له لورې د سختې سزا لامل ګرځي. ځکه خو موږ الله سبحانه وتعالی ته دعا کوو، چې په قرغېزستان کې زموږ د زنداني شویو خویندو امتحان اسانه او د قرغېزستان د ظالم دولت له منګولو یې وژغوري. دغه راز موږ ته د دې فرصت راکړي، چې د نبوت په منهج د خلافت د بیا تاسیس په نیک کار کې برخه واخلو او له دې لارې د عظیم اجر تر لاسه کولو موقع پیداکړو. آمین اللهم آمین!

د حزب التحریر مرکزي مطبوعاتي دفتر ته

 لیکواله: امینه عابد

د حزب التحریر مرکزي مطبوعاتي دفتر غړ

د مطلب ادامه...

د رسنیو له تور پورې کولو سره سره، حزب التحریر خپل کلنی کنفرانس په بریالیتوب سره پای ته ورساوه Featured

  • خپور شوی په تونس

د حزب التحریر نړیوالو فعالیتونو ته په کتو، حزب په تونس کې په خپلو پلویانو غږ وکړ، چې د خلافت بېرته راستنېدو په کلني کنفرانس کې برخه واخلي، چې سرلیک یې و:

«د ډموکراسۍ پای... قسم په الله! چې تاسو له اسلام او خلافت پرته بل هېڅ حل نه لرئ» ۲۰۲۰م د اګېسټ ۲۹مه، د کنفرانس تالار اریانا جنکشن.

حزب د دې نېټې تر رارسېدو په کلکه د کنفرانس لپاره اعلانونه وکړل. د تونس له ټولو ښارونو څخه خلک اریانا ته تلل، تر څو د خلافت او کارکوونکو د نظریو لپاره د دوی ملاتړ، تایید کړي. د بېلا بېلو هېوادونو زرګونو وګړو دغه کنفرانس پر انټرنېټ په ژوندۍ بڼه څاره. د وړاندې شوي کنفرانس موضوع د ډموکراسۍ پای او د اسلام اړتیا وه، چې د راشده خلافت له لارې واک بېرته راستون کړي او د ژوند په ټولو چارو کې اسلام پلی کړي. د کنفرانس په ویناوو کې خورا لوی توپیر و، چې په نړۍ او په ځانګړي ډول په تونس کې یې د ډموکراسۍ د پلي کېدو له امله د ناورین پایلې په ګوته کړې. دغه راز د خلافت د بیا راستنېدو او تر سیورې لاندې یې د مسلمانانو د یووالي پر څرنګوالي او دا چې خلافت نه یوازې د حزب التحریر، بلکې د هر چا مسوولیت دی او موږ یې باید  د دې د تاسیس لپاره کار وکړو.

د خندا وړ خبره دا ده، چې د حزب التحریر په مشرۍ د تونس د خلکو دغه سیاسي فکر د ډېرو رسنیو تر پوښښ لاندې نه و راغلی. په داسې حال کې چې دوی د هغو کسانو لپاره له خپلو کمرو سره راټولېږي، چې له تونس سره په ښکاره خیانت کوي، د رسنیو مسلکي کسان او خبریالان په دې اړه ډېر پوهېږي!

موږ حزب التحریرـ ولایه تونس د مطبوعاتو دفتر غواړو پوه شو:

په تونس کې حاکم  ټولګی څنګه کولای شي، چې پر بایلونکي شرط کېږدي او د ډموکراسۍ ډوبېدونکې کښتۍ ته دوام ورکوي!؟

په تونس کې به چارواکي تر څومره وخت پورې د هېواد د شتمنیو، بشري او طبیعي سرچینو د سیسټماتیکې غلا په ترسره کولو سره، د افلاس غوښتونکي سیکولر نظام پر ځای د اسلامي نظام د راستنېدو غږ غلی کړي؟

دغه سیستماتیکه تېروتنه د سیکولر ډموکراتیک نظام د ماتې دلیل دی. ډېری خلک اوسمهال ډموکراسي نه مني او د هغه وخت انتظار باسي، چې اسلام د یو نظام په توګه پلی شي، تر څو د دوی اقتصادي، سیاسي  او د راتلونکي ژوند ټول اړخونه روښانه کړي.

موږ رسنیو ته وایو:

د دې پر ځای چې د هغو خلکو غږ غلی کړئ چې د اسلامي نظام پر اساس حاکمیت غواړي، تاسو باید رښتیني ژورنالیستیکې څېړنې بشپړې کړئ، چې هدف یې پخپله د رسنیو لپاره خدمت دی. د څېړنې له لارې عامو وګړو ته حقیقت وړاندې کړئ او پوښتنه وکړئ چې ولې دومره ډېر خلک له حزب التحریر سره ولاړ دي او سیکولر سیاسي نظام ردوي. دا د ډېرو شاخصونو له لوري تایید شوی دی، په تېرو مقننه او ولسمشریزو ټاکنو کې د برخه نه اخیستونکو له کچې او همدا راز د کارتاژ، قصبا او باردو په شاوخوا کې د سیاسي ټولګي له افلاس څخه یې معلومه کړئ.

موږ د مطبوعاتو مخصلو او رښتینو خلکو او همدا راز د تونس عامو وګړو ته توصیه کوو:

موږ تر هغه وخت پورې له تاسو او ستاسو په منځ کې کار کوو، چې د عدالت او رحمت هغه حالت چې زموږ رب زموږ لپاره غوره کړی دی، پر موږ باندې پلی شي. احکام یې پر موږ نازل شوي او اساسي قانون یې موږ ته روښانه دی، چې د نبوت پر منهج راشده خلافت دی. د دې ویاړ د تر لاسه کولو لپاره، له ټولو ډېره بریا د هغه چا لپاره ده، چې هغه لومړني دي. نو وړ او لومړني خلک اوسئ، د هغو خلکو غږ ته غوږ مه نیسئ، چې د نړۍ د لږ پلور لپاره یې خپل دین پلورلی، بلکې هغه چا ته غوږ ونیسئ چې پر هغې ناروغۍ ښه پوهېږي، چې د امت د ځورولو لامل شوې ده. ستاسو او د ټولې نړۍ لپاره د ژغورنې یوازینۍ درملنه لري، د پانګوالۍ له وحشت او د همدې نظام له لالچ څخه یې ژغوري. نو هغه چا ته غوږ ونیسئ چې خپل لاسونه د نجات پر رسۍ لګوي، نه هغه چا ته چې له تاسو څخه غواړي، پر هغو واکمنانو مو صبر وکړئ چې تاسو ترې په عذاب یئ او  پر تاسو د غرب قانون او هغه څه یې چې زړه غواړي درباندې پلي کوي یې. دا هغه څه دي چې ستاسو رب یې نه خوښوي.

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَجِيبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُم لِمَا يُحْيِيكُمْ وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ وَأَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ﴾ [انفال: ۲۴]

ژباړه: اې اېمان راوړونکو! د الله سبحانه وتعالی او د هغه د رسول الله صلی الله علیه و سلم  بلنې ته لبیک ووایاست، چې کله رسول الله صلی الله علیه وسلم تاسو ته د هغه شي په لوري بلنه درکړې، چې تاسو ته ژوند بښونکی دی او وپوهېږئ چې الله سبحانه و تعالی د انسان او د هغه د زړه تر منځ حایل (پرده) دی او د هماغه لوري ته به تاسو ورغونډ کړای شئ.

د حزب التحریرـ ولایه تونس مطبوعاتي دفتر

 

د مطلب ادامه...

اسلامي نظام (خلافت) به د قرآن کریم او رسول الله صلی الله وسلم پر وړاندې د سپکاوي مخنیوی وکړي

خبر

د اګېسټ په ۲۲مه، د ناروې په برګن ښار کې د اسلام او مسلمانانو پروړاندې په لاریون کې د ناروې اسلامیزم درولو د ډلې مشر وهل شوی و. د IA “VG.NO راپور له مخې: «د اسلامېزم درولو د ډلې مشر په برګن ښار کې وهل شوی او سر یې ورمات کړل شوی دی. د اسلامېزم درولو ډلې پر مشر لارس تورسن په برګن ښار کې د شنبې په ورځ له غرمې وروسته د اسلام درولو د نمانځلو پر مهال برید وشو. څو کسان د پولیسو له خوا نیول شوي هم دي.

د اګېست په ۲۸مه د سویډن په مالمو ایالت کې د ډنمارک  له حقونو څخه له محرومو کسانو سره د سختې معاملې ډلې، د نمایندګانو له خوا په عام محضر کې د قران له سوځولو سره چیغې پورته شوې. د (سایډسوېنسکان) خبري رسنۍ د راپور له مخې: «د جمعې په بېګاه د مالمو د روسنګارد په ولسوالۍ کې د قران سوځولو له امله قهرجن لاریون ترسره شو. د قران سوځول یې په پولیسو وراړولي و او اور د امایرالسګاټان په کوڅو کې لګېدلی و، دغه راز څو موټر هم پکې سوځېدلي وو. پولیسو د دغه قهرجن لاریون مخه ونیوله او څو کسان یې بندې هم کړل.»

همدارنګه د اګېسټ په ۲۹مه د ناروې په اوسلو ښار کې هم چیغې پورته شوې، وروسته ښکاره شوه چې په عام محضر کې د اسلامېزم د درلو څو غړو له خوا قران څېرې کړل شو، په متیازو کې واچول شو او د فوټبال د توب په څېر په لغتو باندې ووهل شو. IA “VG.NO”   راپور ورکړی: له لاریون وروسته ۲۹کسان ونیول شول. کله چې په اوسلو کې دوکانونو ته څېرمه د اسلامېزم درولو ډلې د اسلام او مسلمانانو سپکاوی وکړ، نو هلته په سلګونو خلک راټول شول. 

د سپټمبر په ۳مه سایډسوېنسکان خبري رسنۍ راپور ورکړ: «په مالمو کې له عاموژنې وروسته اوس پالوډان هم غواړي چې په سټاکهلم کې قران وسوځوي. نو پالودانو ته په سټاکهلم کې په پنځو ځایونو کې اجازه ورکړل شوې ده تر څو قرانکریم ته اور واچوي. پولیسو یو ځل بیا له زور څخه کار اخیستی، تر څو د دغه پرېکړې او خبرې مخنیوی وکړي.»

د سپټمبر په لومړۍ شارلي عبدو فرانسوي مجلې هم د حضرت محمد صلی الله علیه وسلم کارتون خپور کړی و، چې دا یې د ۲۰۱۵م د تروریستې برید په مقابل کې هم خپور کړی و.   

په تېرو څو کلونو کې اسلامي مقدساتو ته سپکاوی او د مسلمانانو پر ووړاندې زور زیاتی، لکه د رسول الله صلی الله علیه وسلم کارتون جوړول، د قران سوځول او ورباندې مسخرې کول زیات شوي دي. کافران په ډېره بې شرمۍ اسلامي مقدساتو او مسلمانانو ته په سپکاوي کولو سره له اسلام او مسلمانانو سره خپله کرکه او نفرت په ډاګه کوي. دغه پېښې په داسې حال کې ترسره کېږي، چې هېڅ یو اسلامي هېواد هم پر کفارو باندې غږ نه کوي تر څو د دغه جرم له مرتکبینو سره حساب وکړي او نه هم هغه حاکمانو چې زموږ په خاورو کې د قدرت لرونکي دي، یو عسکر دغو کفارو ته د سزا ورکولو لپاره لېږلی. که څه هم د سعودي عربستان پاچاه ځان د دوو مقدساتو ساتونکی بولي خو د دې جرات نه لري، چې په کفارو غږ وکړي چې رسول الله صلی الله علیه وسلم او قران ته سپکاوي کوونکو ته د سزا ورکړي.

موږ وینو چې مسلمانان غبرګون ښیي. هر مسلمان له رسول الله صلی الله علیه وسلم او د الله سبحانه وتعالی له وحی (قران) سره مینه لري. ځکه نو مسلمانان راوځي او لاریون کوي او ډېری وخت یې لاریونونه په اخ وډب هم اوړي. کافران سمدستي د مسلمانانو د بدنامولو لپاره هڅې پیلوي او د مسلمانانو پر خبري سرچینو برید کوي. خو دغه لاریونونه او اخ وډب د مسلمانانو ستونزه نه شي حل کولی. دا ډېره بده ده او الله سبحانه وتعالی په خپل کتاب(قران) کې داسې فرمایلي دي:

﴿يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَن سَبِيلِ اللّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِندَ اللّهِ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ

 ]البقره: ۲۱۷[

ژباړه: کفر له تا څخه د محرم د میاشتې او په هغه کې د جنګ کولو په هکله پوښتنه کوي، نو ورته ووایه: جنګ په دغه مبارکه میاشت کې حرام دی او د حق (اسلام) له لارې څخه د خلکو منع کول او مسجدالحرام ته د مسلمانانو د ننوتلو ممانعت، له مکې څخه د مسلمانانو ایستل او د خلکو تر منځ فتنه اچول له دې څخه هم لویه ګناه ده او همدارنګه دوی تل له تاسو سره جنګ کوي تر څو وکولی شي تاسې له خپل دین څخه وګرځوي او له تاسو څخه که یو نفر له خپل دین څخه وګرځي او بیا مړ شي نو د هغه ټول نېک عملونه محو کېږي او د تل لپاره به په دوزخ کې پاتې شي

کفار نه وایي چې دوی د مسلمانانو د احساساتو د راپارولو سبب کېږي او نه هم ځانونه ملامتوي. دغه کفار په خپله بې عقیده باندې ولاړ دي او داسې هېڅ فکر نه کوي چې دغه کار خو لا لویه ګناه ده. پر دې سربېره کفار غواړي مسلمانان نور هم د خپل الله سبحانه وتعالی له لارې، بېلارې او بې دینه کړي.

دا هر عاقل مسلمان ته ښکاره ده، چې یوازې د اسلامي نظام (خلافت) حاکم به وکولی شي، چې دغه حالت تغیر او سم کړي. بېلګه یې د مسلمانانو په تاریخ کې ښکاره ده، کله چې کفارو غوښتل په انګلستان کې په رسول الله صلی الله علیه وسلم پورې وخاندي، نو د عثماني خلافت خلیفه هغوی یوازې وګواښل او دوی له دغه ناوړه کار څخه لاس پر سر شول.  

اوسمهال مسلمانان د رسول الله صلی الله علیه وسلم په طریقه، د دویم راشده خلافت د بیا تاسیس لپاره کار نه کوي. د خلافت نظام په وسیله موږ کولی شو، چې اسلام او مسلمانانو ته له سپکاوي کوونکو سره حساب او کتاب وکړو، نو الله تعالی دې له موږ سره مرسته وکړي.  

د حزب التحریر مرکزي مطبوعاتي دفتر ته

لیکوال: الدار خمزین

د حزب التحریر د مرکزي مطبوعاتي دفتر غړی

 

د مطلب ادامه...

په قطعي الدلالت نصوصو کې د اجتهاد په اړه

  • خپور شوی په فقهي

عابدالله ته

پوښتنه:

السلام علیکم ورحمت الله وبرکاته!

د اسلام په نظام کتاب کې داسې راغلي: پر همدغه اساس، لوړې موخې د ټولنې د ساتنې په هدف د انسان له جوړښت سره سمې نه دي، بلکې د الله سبحانه وتعالی له اوامرو او نواهیو څخه اخیستل کېږي. هغه ثابت دي، بدلون او پرمختګ نه مني؛ لکه د انسان نوعه، عقل، کرامت، نفس، فردي ملکیت، دین، امنیت او د هغوی دولت. دا ټول د ټولنې د ساتنې لپاره لوړې موخې او اهداف دي چې بدلون او پرمختګ نه مني.

پوښتنه دا ده: ایا په اساسي قانون کې اجتهادونه د ځینو نصوصو د بدلون په هدف امکان لري، په داسې حال کې چې د کتاب په نص کې راغلي چې بدلون او پرمختګ نه مني؟ په دې اړه توضیح غواړم، الله سبحانه وتعالی دې تاسو ته برکت او نصرت درکړي.

ځواب:

وعلیکم السلام و رحمه الله و برکاته!

ګرانه وروره! په قطعي الثبوت او قطعي الدلات نصوصو کې اجتهاد نه ترسره کېږي، یعنې هغه نصوص چې په ثبوت کې قطعي وي. د بېلګې په توګه، ایت او متواتر حدیث او په دلالت کې یې هم د ژبې او کتابو د ډولونو د بحثونو اړوند او قطعي سنت وي. په ظني الدلالت نصوصو کې اجتهاد ترسره کېږي، برابره ده که هغه قطعي الثبوت وي او یا ظني الثبوت. نو تر هغه چې ظني دلالت وي، په هغه کې اجتهاد ترسره کېږي. څنګه چې دغه مسله د فقې د اصولو په علم کې مشهوره ده.

او یادې شوې چارې په هغه کتاب کې چې لوړې موخې دي، د اسلامي ټولنې د ساتنې لپاره د هغه دلیلونه قطعي الثبوت او قطعي دالدلالت دي. نو حکم یې د اجتهاد په واسطه بدلون نه کوي. ځکه په هغه کې اجتهاد نه ترسره کېږي او د هغه په اړه نصوص قطعي دي. اجتهاد د نصوصو د قطعي کېدو په صورت کې نه ترسره کېږي.

ستاسو ورور عطاء بن خلیل ابو الرشته

 

د مطلب ادامه...

متبع مقلد

  • خپور شوی په فقهي

پوښتنه:

اسلام علیکم ورحمت الله وبرکاته!

زموږ ورور او امیر صاحب! الله تعالی دې له تاسو سره مرسته وکړي، هیله ده چې د ځواب لپاره پوره وخت ولرئ.

ستاسو د کتاب (الوصول الی الاصول) په ۲۷۳مخ کې مې داسې ولوستل: «د مقلد په اړه چې کومه پوښتنه کېږي، عبارت ده له: کله چې یو څوک په یوه مساله کې له یوه مجتهد څخه پیروي کوي، ایا د دې اجازه لري، چې په همدغه مساله کې یو مجتهد پرېږدي او بل غوره کړي؟ ځواب یې دا ډول دی، چې د مقلد په حق کې شرعي حکم هغه دی، چې مجتهد استنباط کړی او مقلد یې تقلید کوي. یعنې: کله چې یوه مقلد په یوه مساله کې له کوم مجتهد څخه پیروي وکړه، نو دا ورته روا نه ده، چې دا مجتهد پرېږدي او بل غوره کړي. ځکه چې ده پخپله همدغه غوره کړی او دا یو شرعي التزامي حکم دی.»
ماته یوه پوښتنه پیداشوه؛ مور مې په عربي نه پوهېږي، مثلاً: په لمانځه کې له امام شافعي رحمت الله علیه څخه پیروي کوي، خو د لمانځه حکم یې د یوه بل مجتهد، امام مالک په فقه کې په روسي ژبه لوستی، اوس غواړي چې په همدغه خاصه مساله کې د امام شافعي اجتهاد پرېږدي او د امام مالک غوره کړي، نو ایا د شرعیت له پلوه دا ډول عمل روا دی؟

په بله وینا، ایا له عربي پرته بلې ژبې ته لومړیتوب ورکول سم دي؟ په داسې حال کې چې له عربي پرته شرعي ادله هم نه ګڼل کېږي. دا پوښتنه ولې کوم؟ ځکه په کومه سیمه کې چې زه ژوند کوم، ډېرو مسلمانانو خپل مجتهد پریښی او په ورته موضوع کې له یوه بل مجتهد څخه پیروي کوي. دغه راز په عربي او شرعي علومو هم نه پوهېږي. ایاتونه او حدیثونه په روسي ژبه لولي او د دې ادعا کوي چې شرعي ادله دي. له تاسو څخه د دې پوښتنې ځواب غواړم، تر څو زه پوه شم او نور هم پرې پوه کړم. الله تعالی دې د ټولو نېکیو اجر درکړي او الله تعالی مو ژوندی لره.
ځواب:

وعلیکم السلام ورحمت الله وبرکاته!

مساله دا ډول ده: کله چې یو مسلمان په شرعي احکامو کې له یوه معین مذهب څخه پیروي کوي؛ مثلاً: د امام ابوحنیفه په مذهب لمونځ کوي، خو غواړي د امام ابوحنیفه مذهب پرېږدي او د امام شافعي په مذهب لمونځ وکړي، دا عمل د لاندې شرایطو په مراعاتول سره سم دی:

۱ـ لومړی دا چې دغه عمل به د شرعي لومړیتوب پر اساس وي، نه دا چې نوی حکم ورته اسانه، سپک او یا هم د ده د نفس له هوا سره موافق وي، ځکه د نفس له هوا پیروي منع شوې ده. الله سبحانه وتعالی فرمایي:

﴿فَلَا تَتَّبِعُوا الْهَوَى﴾

ژباړه: د خپل نفس له هوا څخه پیروي مه کوئ.

دغه راز  الله سبحانه وتعالی فرمایي:

﴿فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ﴾

ژباړه: که مو د کوم شي په اړه لانجه راغله، هغه د الله تعالی په کتاب او د رسول الله صلی الله علیه وسلم په سنتو حل کړئ.

که مقلد له خپل مجتهد څخه په دغه بڼه راوګرځي، نو الله سبحانه وتعالی ترې راضي کېږي او دا د نفس له هوا او شهوت څخه لرې ده. له غوره والي پرته، د خپل نفس د هوا مطابق یو اجتهاد پرېښودل او د بل غوره کول ناروا دي. هغه ټکي ډېر دي، چې یو مقلد پرې خپل پخوانی مذهب پرېږدي او نوی غوره کړي. لکه: تر ټولو لوړ یې پوهه او عدالت دی. مقلد د مجتهد د علم او عدالت پر اساس، هغه ته ورګرځي. ځکه په شهادت کې قبولیت، د شاهد د شهادت منل شرط دي. ځکه د شرعي حکم د زده کولو پر مهال، د زده کوونکي پام د استاد عدالت ته دی، د هغه د عدالت پر اساس شرعي حکم مني او عمل پرې کوي. د استاد عدالت لازمي دی او د هغه چا عدالت چې استنباطوي یې په لومړي سر کې دی. نو د عدالت صفت، د مجتهد او هغه چا لپاره چې رانقل کوي يې ضروري دی. که یوه کس په دې باور و، چې له خپل مذهب څخه یې شافعي مذهب سم او غوره دی، نو ده ته پکار نه ده چې له خپلې خوښې سره سم په بل هذهب عمل وکړي. ورته پکار ده، هغه څه چې د خپل مذهب مخالف یې دي، خپل کړي، خو لومړيتوب او غوره والی به شرعي وي. غوره والی حتمي دی، خو غوره والی به د خپلو خواهشاتو او نفس هوا پر اساس نه وي. دغه راز دا روا نه ده، چې یو مقلد د خپل نفس د هوا مطابق له یوه مذهب څخه غوره غوره مسایل راټول کړي.
۲ـ د شرعي حکم په پېژندلو کې خلک په دوو برخو وېشل کېږي: یو مجتهد دی او بل هم مقلد، درېیم نشته. ځکه کله چې یو انسان کوم څخه خپلوي، یا به یې د اجتهاد په وسیله وي او یا هم د اجتهاد په وسیله نه وي، یعنې له دغو دوو حالتونو خالي نه دی. ځکه خو هر هغه څوک چې مجتهد نه و، مقلد دی. هر ډول چې وي، مساله تقلید ده او له غیر څخه د شرعي حکم اخیستل دي، پرته له دې چې اخیستونکی مجتهد دی او که نه. دا هم سمه ده، چې یو مجتهد، له نورو مجتهدینو تقلید وکړي. نو په دغه حالت او دغه مساله کې بیا همدا مجتهد، مقلد دی. له همدې لامله په یوه شرعي حکم کې مقلد، کله مجتهد دی او کله هم نامجتهد.
۳ـ مجتهد هغه دی، چې د اجتهاد اهلیت ولري. یعنې پوره په عربي پوه شي، د کتابونو په ډولونو او سنتو پوه شي، د غوره والي او تعادل له پلوه د شرعي ادلې پر کیفیت او مقایسه پوه شي، دغه راز تر ټولو مهمه دا چې له شرعیت څخه د احکامو د استنباط توان ولري. کله چې یو مجتهد په یوه خاصه موضوع کې اجتهاد وکړي، نو په همدغه موضوع کې له بل مجتهد څخه تقلید ورته روا نه دی. دغه راز د خپل اجتهاد او پرې عمل نه کول ورته روا نه دي؛ پرته له لاندې حالتونو څخه: که ورته مالومه شي، چې د اجتهاد دلیل یې کمزوری دی او د بل مجتهد دلیل ترې قوي دی. په دغه حالت کې پرې واجبه ده، هغه حکم پرېږدي، چې استنباط کړی یې دی او د هغه مجتهد پر حکم عمل وکړي، چې دلیل یې قوي دی. دغه راز په خپل پخواني حکم کې ـچې اجتهاد یې پکې کړی ـپاتې کېدل ورته حرام دي.
دغه ټول حالتونه د هغه وخت لپاره دي، چې مجتهد باالفعله اجتهاد وکړي او په یوه مساله کې یې اجتهاد نتیجه هم ورکړي. که چېرې یې په کومه برخه کې اجتهاد نه وي کړی، نو کولی شي له نورو مجتهدینو تقلید وکړي. یا هم که چېرې یوه مجتهد اجتهاد پکې کړی وي، نو بل ته فرض نه ده، چې په هغه برخه کې اجتهاد وکړي، ځکه اجتهاد فرض کفایي دی، نه فرض عین. کله چې په یوه برخه کې اجتهاد شوی، پر بل مجتهد واجب نه ده، چې اجتهاد پکې وکړي، بلکې ورته روا ده، که پخپله اجتهاد پکې کوي او که د نورو له اجتهاد څخه تقلید کوي.

یعنې دغه مجتهد د دلیل د قوت په خاطر کولی شي له خپلې رایې څخه تېر شي، که استنباط شوی حکم یې خپل وي او که د کوم بل مجتهد.

۴ـ دا د مجتهد د تقلید واقعیت دی. غیر مجتهد په دوه ډوله دی: متبع مقلد او عامي مقلد. له یوه مذهب څخه بل ته د انتقال پر مهال شروطونه شته. په ټولو حالتونو کې، د هر چا لپاره هغه که متبع مقلد وي، که عامي، له یوه مذهب څخه بل ته تګ د انسان د خوښې، نفسي غوښتنو او اساني په خاطر نه دي، بلکې د شرعي غوره والي په خاطر ترسره کېږي او سم دي.

متبع مقلد هغه دی، چې په ځينو معتبرو شرعي علومو پوه شي، لکه:

الف: په دومره کچه په عربي پوه شي، چې مفهوم ولېږدولی شي، قرانکریم په عربي ژبه ولوستلی شي، احادیث په عربي ولوستلی شي او په عربي مفهوم یې پوه شي، موخه دا نه ده چې د احادیثو د هرې کلمې په مانا دې پوه شي، بلکې موخه دا ده چې د دې توان ولري، څو د یوې عربي کلمې ځواب ولټول او ورکړای شي.
ب ـ  د صحیح، حسن او کمزورو احادیثو په تواتر پوه شي. که مدلول د ژباړې له لارې هم وي باید پرې پوه شي. بل دا چې د صحیح احادیثو  په کتابونو پوه شي. مثلاً: کله چې په مسلم او بخاري کې حدیث وویني، پرې پوه شي، چې صحیح دی. دغه راز په ترمذي کې یې حدیث ولوست او ترمذي هغه حدیث حسن وګاڼه، نو باید پر مدلول یې پوه شي. په دغه ډول د صحیح، حسن او کمزورو احادیثو په مانا پوه هم شي.
متبع مقلد په هغه وخت کې کولی شي له یوه مذهب څخه بل ته واوړي، چې د خپلې رایې په دلیل پوه شي. دغه راز له هغه حکم څخه چې په دلیل یې نه پوهېږي، د هغه حکم پیروي ورته بهتره ده، چې په دلیل یې پوهېږي. باید د هغه مذهب پیروي وکړي، چې په دلیل یې پوهېږي او همدارنګه هغه مذهب باید پرېږدي، چې په دلیل یې نه پوهېږي. په دې مانا چې متبع مقلد د غوره والي رایه مني. دا حالت د متبع مقلد لپاره دی، چې د دلیل پوهېدو په خاطر د هغه حکم پیروي کوي، چې په دلیل یې پوهېږي.

عامي مقلد هغه چاته ویل کېږي، چې په معتبرو شرعي علومو او عربي پوه نه شي. دغه راز د قران او سنتو په دلیل هم ونه پوهېږي، په هغه ډول د الله سبحانه وتعالی عبادت کوي، چې په کوم مذهب کې یې شیخ ورته وایي او دا ډول مقلد نه شي کولی په کومه مساله کې له یوه مذهب څخه بل ته واوړي؛ خو د یوه غوره والي پر بنسټ کولی شي، چې د تقوا پر اساس حسن معامله ورسره ولري.
مثلاً: د شافعي مذهب په طریقه لمونځ کوي، خو د یادو مواردو په مراعاتولو سره بل مذهب غوره کوي. یعنې له یوه داسې کس سره معرفت پیداکوي، چې د امام ابوحنیفه په مذهب لمونځ کوي او له پخواني کس، چې ورسره پېژندل یې او د بل مذهب پیروان و، ډېره تقوا لري، وروسته د هغه په پوهه باور کوي او په درسونو کې یې ګډون کوي، وروسته له دومره باور او د غوره والي لپاره کولی شي لمونځ د امام ابوحنیفه په مذهب وکړي.
عامي مقلد په هغه صورت کې له یوه مذهب څخه بل ته تلای شي، چې معیار او غوره والی پکې تقوا، عدالت او علم وي او په دغو معیارونو یې باور پیداکړي.
۵ـ دغه ټول حالتونه په هغه حالت کې سم دي، چې یو شخص خپل اعمال د یوه مذهب په طریقه ترسره کوي او غواړي خپل مذهب بدل کړي. د مذهب بدلولو لپاره شرعي توجیې ته اړتیا ده، یعنې کله چې له داسې یوه مجتهد سره معرفت پیداکړي، چې له اوسني مجتهد څخه یې دلیل قوي دی، تر اوسني مجتهد یې باور ورباندې زیات شو، نو کولی شي چې خپل مذهب بدل کړي. خو که چېرې یو څوک په یوه مذهب هم نه وي، نو کولی شي چې د خپل ځان لپاره مذهب خوښ کړي او تقلید یې وکړي.
هغه څه چې پورته ذکر شول، د هغو کسانو په اړه وو، چې په عربي نه پوهېږي او ځان متبع مقلد بولي، هغوی د دلایلو ژباړه لوستې او له یوه مذهب څخه بل ته اوړي، چې د دوی واقعیت د متبع مقلد نه دی. ځکه یوازې ژباړه کفایت نه کوي، چې دوی له یوه مذهب څخه بل ته ولاړ شي، بلکې د عامي مقلد په شان غوره والي ته اړتیا ده، چې په پوره باور سره عربي زده کړي او دلیل په عربي ولولی او تشریح یې کړي او په دې باوري شي، چې دا مذهب تر دا بل غوره دی. کله یې چې پخپله پوهه باور پیداکړ، په دغه حالت کې له یوه مذهب څخه بل ته اوښتی شي.
یعنې هغه وروڼه چې غواړي له یوه مذهب څخه بل ته واوړي، یوازې د ژباړې له لارې نه شي کولی، باید په عربي پوه شي او په سمه توګه دلایل ولولي او باور پرې پیداکړي. دغه راز دا پرې واجب ده، چې د غوره والي ټکي ورسره وي. لکه: عامي مقلد له ژباړې په پورته درجه کې وي. د دغې مسالې په اړه زما نظر دا ډول دی او الله سبحانه وتعالی خورا پوه او حاکم دی.

ستاسو ورور عطا بن خلیل ابوالرشته

ژباړن: حبیب الله حبیب

د مطلب ادامه...

ترکیه څه ډول کولی شي چې د مدیترانې سمندرګي پر سر جنجالونه، په خپله ګټه پای ته ورسوي؟

خبر:

په روانه اونۍ کې اردوغان پر یونان سخت فشار راووړ، ځکه یونان او قبرس بهرنیو کمپنیو ته اجازه ورکوله، څو په مدیترانه سمندرګي کې لارې وباسي. نوموړي وویل: «دوی باید پوه شي چې ترکیه مشخص سیاست، اقتصاد او قوي پوځي ځواک لري، تر څو بهرنۍ شومې نقشې او پلانونه له منځه یوسي». سرچینه: [Arab News] ترکیه په دغو اوبو کې د یونان او قبرس له خوا د ګاز پر ایستلو سخته نیوکه لري او د دې موضوع د پلټلو لپاره یې هلته ترکي پلټونکي استولي دي، تر څو د دوی فعالیتونه له نږدې وګوري. د یادو هېوادونو تر منځ پخوا هم  دغسې جنجالونه شوي، چې اوس یو ځل بیا د یو بل جنګ د پېښېدو امکان را پیدا کوي.

تبصره:

یونان او قبرس د اوبو لاندې انرژۍ له سرچینو څخه د ګټې اخیستنې په مسئله کې یوازې د اتن له خوا یې ملاتړ نه کېږي، بلکې له سږ کال څخه مخکې یهودي دولت د یونان او قبرس تر منځ یو تړون لاسلیک کړ، چې له مخې به یې یو پایپ لاین غځوي، تر څو د مدیترانې له ختیځو برخو څخه اروپا ته ګاز راانتقال کړي. د منځني ختیځ دغه پایپ لاین چې ۲زره کیلومتره (۱۲۰۰مایل) کېږي، کولای شي په کال کې له ۹ څخه تر ۱۲بیلیونه متره مکعب ګاز د اسراییلو او قبرس له هغه ذخیرو څخه چې دوی نیولې دي، یونان ته انتقال کړي او بیا یې ایټالیا او د جنوبي اروپا هېوادونو ته هم ورسوي. که څه هم چې ترکیې له دغې معاملې سره مخالفت ښودلی و، خو مصر هم د ۲۰۱۹ م په نومبر کې دغه تړون له یونان او قبرس سره لاسلیک کړی.

په ختیځه مدیترانه کې د ترکیې د نفوذ کمولو لپاره فرانسې یادې سیمې ته جنګي الوتکې او بېړۍ ولېږې او اروپایي ټولنه یې هم پوره ملاتړ کوي. خو د ټرامپ ادارې په لومړیو کې د یونان او قبرس ملاتړ کاوه او په دې وروستیو کې چې کله په ترکیه کې نیوکې وشوې، نو له هغې وروسته په لیبیا او سوریه کې د امریکا ګټې له خطر سره مخ شوې. 

اردوغان د دې لپاره چې په شرقي مدیترانه کې د ځان پروړاندې د پوځي دریایي او فزیکي قدرت د زیاتېدو مخه ونیسي، نو روسیه یې له ځان سره د پوځي تمریناتو ترسره کولو لپاره میدان ته راوبلله. روسیه هم د منځني ختیځ له دغه پایپ لاین سره مخالفت لري، ځکه په دې سره اروپا کولی شي چې خپله د ګازو وابستګي له روسیې څخه راکمه کړي. له دې سره سره د ترکیې اصلي اندېښنه له دې څخه ده، چې د سویزرلنډ معاهده خو په ۲۰۲۳م کې ختمېږي. لویديخ قدرتونه یونان او قبرس مجبوروي چې د ګازو په ذخیرو باندې ادعا وکړي او په دغه پلمه د ترکیې دریایي ځواکونه د مدیترانې د سمندرګي په یوه کوچنۍ برخه کې راایسار ‍ 

خبره دا نه ده چې اردوغان څومره هڅه کوي، چې ترکیه له ناورین څخه وژغوري. نوموړی هڅه کوي چې د خپل هېواد اړتیا پوره کړي. دا ځکه چې اردوغان په ترکیه کې هغه قانون عملي کوي، چې غرب ورته جوړ کړی، تر څو ترکان د ترکیې د پولو په منځ کې راایسار وساتي او دغه حالت له ۱۹۲۴م وروسته، کله چې خلافت سکوت وکړ رامنځته شو. د ترکیې مسلمانانو لپاره د خلاصون یوازینۍ لاره دا ده، چې هغه ملي پولې چې د بهرنیو استعمارګرانو له خوا پر مسلمانانو تحمیل شوي، له منځه یوسي او واقعي خلافت بیا تاسیس کړي.

کله چې پر ترکان اسلام حاکم، نو دوی پر ټوله اروپا حاکمان وو. عثماني خلافت په وچه او اوبو کې زبرځواک و او اروپا به تل هڅه کوله، چې سیالي ورسره وکړي. عثمانیانو پر یونان ۳۶۸ کاله پاچاهي وکړه او د مدیترانې ټول سمندرګی؛ توره بحیره، سره بحیره، د عربو خلیج، د هند اقیانوس او د ملاکا تنګه یې له ۲۰۰کلونو څخه زیات تر خپل کنټرول لاندې درلودل. د ۱۴۹۹ څخه تر ۱۶۰۰ کلونو تر منځ، عثمانیانو د اروپایانو ډېرې سیمې ونیوې او د مدیترانې له ختیځ څخه لویدیځ ته ټولې لارې یې تر خپل کنټرول لاندې راوستلې.   

عثمانیانو یوازې په خپله لومړۍ جګړه کې چې په ۱۷۵۱م کې له لېپانټو هېواد سره وه، چې په ختیځه مدیترانه کې موقعیت لري، تلفات ولیدل او په دغه جګړه کې د جګړې اداره قبرس یانو په خپل لاس کې واخیسته. له جګړې وروسته په خبرو اترو کې د دویم سلطان سلیم لومړي وزیر محمد سوکولیو  ایټالوي استازي ته وویل:«په غېږو نیولو کې دې، قبرس د تاسو وي، خو موږ له تاسو څخه بازوګان پرې کوو، تاسو د موږ کښتیو ته په ماتې ورکولو سره، یوازې زموږ ږیرې راوخرېیلې. خو که یو ځل بازو غوڅ شي بیا به وده ونه کړي، خو ږیره چې یو ځل وتراشل شي، بیا ډېره ښه رالویېږي». سرچینه: [Wikipedia]. په همغه کال کې عثمانیانو خپل سمندري ځواکونه بیا له سره برابر کړل او یو ځل بیا یې د مدیترانې سمندرګی له اروپایانو ونیوه.

خو اوس د ترکیې او اروپا د یوبل پروړاندې درېدل داسې مانا لري، چې دوی د یو بل لېپانټو رامنځته کېدل غواړي، خو دوی په ځینو کارونو کي یو د بل ملګري دي. د ترکیې لپاره یوازینۍ لاره، چې له دغه حالت څخه ګته پورته کړي دا ده، چې راشده خلافت تاسیس کړي او مصر په زور سره د اروپا او یونان لارې بندې کړي. د ترکیې او مصر بحري ځواکونه چې سره یو ځای شي، نو ستر قوت ترې جوړیږي. د یونان مخه به ونیسي او هم کولی شي چې ټول قبرس په ځان پسې وتړي او د اسلامي نړۍ پروړاندې ټولې شومې نقشې له منځه یوسي.

د حزب التحریر مرکزي مطبوعاتي دفتر ته

لیکوال: عبدالمجید بهاتي

 

د مطلب ادامه...

لکه څرنګه چې حزب التحریرـ ولایه تونس کمپاین پیل کړی و Featured

  • خپور شوی په تونس

لکه څرنګه چې حزب التحریرـ ولایه تونس کمپاین پیل کړی و، چې د سږ کال لپاره د خلافت کنفرانس اعلان کړي، چې د رسول الله صلی الله علیه وسلم د هجرت له کلیزې سره سمون لري. د کمپاین غړي په ډېری هغو ځایونو کې  د امنیتي ځواکونو له لوري ځورل شوې، چې غوښتل یې پوه شي خلک څه وخت د کوم ټرانسپورټ له لارې کنفرانس ته سفر کوي!

زموږ د هېواد د امنیتي چارو مسوولین له څه شي وېره لري، له هغه حزب څخه چې د اسلامي دولت د تاسیس او له غرب څخه د قدرت د بېرته راستنېدو هڅه کوي!؟

که ستاسو ارادې رښتینې وي، له حزب التحریر پرته بل څوک د امت د امنیت د ټینګښت لپاره ستاسو موخو ته رسېدلای شي؟

د حزب التحریرـ ولایه تونس مطبوعاتي دفتر

 

د مطلب ادامه...

ټرامپ غل، یرغلګر، خاین، متعصب او فرېبکار سړی دی

خبر

د ولسشمر ټرامپ پخواني وکیل مایکل کوهن د (د ټرامپ پخواني وکیل ريښتینی داستان) په نامه یو کتاب، چې څه موده مخکې یې د ټرامپ ادارې د پټ ساتلو هڅه کړې وه، خپور کړ.

تبصره

دا هغه څه دي، چې ټرامپ یې په خپل عمر کې پر مخ وړي او د ۲۰۱۶م، په ټاکنو کې یې د بریا لپاره اړتیا ورته درلوده. مکار، درواغجن، بد اخلاقه، متعصب، یرغلګر او خاین هغه لقبونه دي، چې د ټرامپ پخواني وکیل مایکل کوهن هغه ته کارولي دي. د مایکل کوهن پوره افکار او نظریات به د ۲۰۲۰م، له ټاکنو څخه دوه میاشتې مخکې یعنې په سپټمبر کې خپاره شي.

د 2016م، د ټاکنو موضوع، چې ټرامپ لا تر اوسه پرې ولاړ دی؛ د روسیې لاسوهنه او ورسره د ټرامپ هوکړې دي. په دغه کتاب کې ادعا شوې چې د روسیې او ټرامپ تر منځ هوکړې شوي او دغه هوکړې لکه څنګه چې د ټرامپ مخالفین فکر کوي، د تړون په شکل نه دي او پر دې هم پوهېږو چې د مولر څېړنې په ځای او هر اړخيزې نه وې. له شک پرته ټرامپ د ۲۰۱۶م، د ټاکنو په هوکړه کې له روسیې سره خیانت کړی او وروسته به د کتاب په پاڼو کې  ښکاره شي، چې له قدرت پرته نور څه ورته مهم دي. د کوهن د خبرو له مخې؛ ټرمپ هڅه کړې چې ځان د مفسدو میلیاردرانو له ډلې وباسي او ځان پاک وښيي. زه ښه پوهېږم ځکه په څو معاملو کې يې وکیل وم. ټرمپ او زامن به مي يې تل له دغه خبرې خبرول. کله چې د ټاکنو نوماند ښاغلي ټرامپ په لوړ غږ د امریکا ملت ته ویل: «کوم تړون له روسیې سره نشته او زه هېڅ معامله او اړيکه ور سره نه لرم...»

همدارنگه کوهن په خپل کتاب کې د ټرامپ له شخصي ژوند او تجارت څخه هم پرده پورته کړې. چا چې د هغه په استازولۍ پرېکړه کوله، وژل کېدل به. د تجارت شریکان يې ټول برمته شول، خپلې مېرمنې میلانیا ته يې د خیانت او نا مشروع جنسي اړیکو په اړه درواغ ويلي او کوم خنډونه چې د ده پر وړاندې و، د مرګ په وسیله يې لرې کړې دي. دا چې کوهن ولې داسې خیانتونه ښکاره کړي، د دې لپاره چې هغه  ټرامپ ته نږدې کس و او له ټولو معاملو او خیانتونو څخه يې خبر و. زموږ موبایلونه اړيکې او سرلیکونه ذخیره کوي، زما دنده هم ټول وخت د ټرامپ له پانګوالو څخه غټې او وړې غوښتنې وې او په دې تړاو به مې تل  توضیحات ورکول چې هېڅ حد يې نه درلود.

پخپله کوهن له ټرامپ سره په فساد کې ښکېل و او د سنا جرګې ته يې د خپلې ګناه په اړه درواغ ويلي و او په ۲۰۱۸م، کې يې ځينې جرمونه هم ترسره کړې و، چې له همدې امله په درې کاله بند محکوم شو. د کوهن د بند نېټه د کرونا له وجې ژر پای ته ورسېده. خو بیا هم ښاغلی کوهن بیا ځلې تر پوښتنې لاندې راغی، ځکه د ټرامپ حکومت غوښتل چې  خپل غچ د یاد کتاب د خپرولو له امله واخلي.  په همدې دلیل قاضي د کوهن د قضیې له سره نیول تایید کړل خو وروسته له کمې مودې يې د خوشې کېدو پرېکړه اعلان شوه. د کوهن قضیه او تجربه د امریکا په عدالت کې روښانه تناقض ښکاره کوي. بله تجربه د یو بل امريکايي الاصله افريقايي وګړي ده، چې په ۱۹۹۷م، کې یې په تموز کې د حشائش د غلا له  امله د لیوزونا په محکمه کې  په ابدي بند محکومېږي.

کله چې کوهن په اسانۍ له ټرامپ سره په فساد کې شریک کېدای شي او په  کتاب کې یې خبرې هم و کړې، نو بیا به پخپله ټرامپ څرنګه وي!؟ ټرامپ له قانون څخه لوړ دی او په درواغو او خیانت هر کله کولای شي چې ځان د قانون له منګلو وژغوري، دغه راز سیاسي حزب يې هم ملاټری دی.

لیکوال: عبد الله روبين

ژباړن: الهام پردېس

 

د مطلب ادامه...

د باجوه ـ عمران رژیم د بین الافغاني خبرو اترو لپاره د ګومارل شوي اسانچاري په توګه عمل کوي، څو د ټرمپ لپاره ټاکنې وګټي Featured

  • خپور شوی په پاکستان

د دې لپاره چې ټرمپ ټاکنې وګټي، لومړی اماراتو په بې شرمۍ سره یهودي دولت ومانه او اوس د باجوه ـ عمران رژیم ډاډ ورکوي، چې د افغانستان مقاومت به د امریکا له ګوډاګي حکومت سره په واک کې شریکوي. د پاکستان رژیم د طالبانو د مشرتابه د بېلا بېلو غړو پر وړاندې، د تازه مالي بندیزونو په صادرولو سره، د موږک او پيشو لوبه تر سره کوي. په همدې وخت کې بیا د طالبانو مهم مشر ملا عبدالغني برادر اسلام اباد ته رابولي، بیا د امریکا له لوري د تمویل شوې پروسې له څو میاشتني ځنډ وروسته عمران خان د مصالحې عالي شورا له مشر عبدالله عبدالله څخه د خبرو اترو بیا پيل غواړي. په دې توګه د باجوه ـ عمران رژیم د بین الافغاني خبرو اترو لپاره هلې ځلې کوي، تر څو د تېرو څو لسیزو جګړو په ترڅ کې د شهیدانو پر وینو معامله وکړي او په نومبر میاشت کې به د دوی تر سترګو لاندې د افغاني سولې په ټیکاو سره د ټرمپ لپاره د ټاکنو ګټل اسانه کړي.

په حقیقت کې، له څلورو لسیزو راهیسې زړورو افغان مجاهدینو خپل ژوند او شتمنۍ د دې لپاره قرباني نه کړې، چې خپل لوړ مرام چې اسلامي دولت و، له امريکايي ګوډاګیانو سره د قدرت په شریکولو، معامله کړي. د اسلام په اصل کې د خالصو اسلامي احکامو پر ځای، د لیبرال ـ سیکولر قانون د حاکمیت منل، د پانګوال او د سود پر اساس د اقتصادي نظام د منلو مانا لري، چې د اسعارو معیار یې ډالر دی. سیکولر محاکمو د یو څو اسلامي مجازاتو په نښه کولو سره د بشر په لاسونو جوړ شوی اصل او حاکم نظام پټ کړی، تر څو د افغانستان مسلمانان د اسلامي شریعت له غوښتلو څخه منع کړي او د غرب تر واک لاندې نړیوال نظم ته تسلیم شي. د همدې لپاره د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر شاه محمود قریشي رښتینیي افغان مقاومت ته، چې د امریکا پلان په ښکاره توګه ردوي، د (ورانکار) نوم ورکړی دی.

اې د پاکستان د وسله وال پوځ او استخباراتو مسلمانانو! د کوم لیدلوري له امله په سیمه کې د امريکا پلان پلی کوئ او د یرغلګرو د ساتونکو په توګه کار کوئ؟ د کوم لیدلوري له امله مو  د مشرف په دوره کې، د اډو او استخباراتو په غځولو سره، د امریکا قوماندې ته تسلیم شوئ او په دې کار سره مو هغوی ته دا وړتیا ورکړه چې افغانستان اشغال کړي؟ دا کوم لیدلوری دی چې اوس د افغانستان پر مسلمانانو فشار راوړئ، تر څو د جګړې په ډګر کې د امریکايي عسکرو پر وړاندې خپل بی‌ساري پرمختګ ته د پای ټکی کېږدي. تاسو دوی دې ته اړ باسئ، تر څو له هغو ښکېلاکګرو سره جوړ جاړی وکړي، چې لاسونه یې اوس هم د مسلمانانو پر وینو سره دي؟ په حقیقت کې د امریکا ظاهري ځواک په پور اخیستل شوی، چې له تاسو پرته بل چا نه دی ورکړی. د غلامۍ کړۍ وشلوئ او د دولت د رامنځ ته کولو لپاره نصرت ورکړئ، تر څو د یرغلګرو ځواکونه په ګونډو کړي. هغه ځواک وکاروئ چې تاسو ته د اسلام او مسلمانانو د پیاوړي کولو  او د اسلامي خاورو د ساتنې لپاره درسپارل شوی دی، په غیر مشروط ډول د افغانستان د خبرو اترو فاسد استعماري پلان رد کړئ. یوازې د نبوت پر منهج د راشده خلافت په رامنځ ته کولو سره کولای شو د افغانستان د مقاومت ملاتړ وکړو، چې له سیمې څخه د امریکا صلیبي یرغلګر وباسي، افغانستان او د مرکزي اسیا هېوادونه سره یو ځای کړي. دا یوازې دویم راشده خلافت دی چې د مسلمانانو لپاره به پیاوړې کلا وي، چې د دښمن ټولې دروازې به وتړي. اسلام او مسلمانان د پاکستان په وسله والو ځواکونو کې د مخلصو افسرانو د غوره پرېکړې غوښتنه کوي، تر څو په نړیواله کچه د اسلام له بیا راپورته کېدو ملاتړ وکړي. ګام پورته کړئ او خپل دین ته نصرت ورکړئ! الله سبحانه وتعالی فرمايي:

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَجِيبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُم لِمَا يُحْيِيكُمْ﴾[انفال: ۲۴]

ژباړه: اې ایمان راوړونکو! د الله سبحانه و تعالی او د هغه د پیغمبر بلنې ته لبیک ووایاست، چې کله پیغمبر تاسو ته د هغه شي په لوري بلنه درکړي چې تاسو ته ژوند بښونکی دی.

د حزب التحریرـ ولایه پاکستان مطبوعاتي دفتر

 

د مطلب ادامه...
Subscribe to this RSS feed

اسلامي خاورې

اسلامي خاورې

غربي هېوادونه

ټول لینکونه

د پاڼې برخې