(ترجمه)

ماه ربیع‌الأول به امت حضرت محمد صلی الله علیه و سلم از اهمیت بسیار بزرگی برخوردار است؛ زیرا در این ماه، تولد رسول الله صلی الله علیه و سلم واقع شد و همچنین آغاز بعثت ایشان به عنوان آخرین پیامبر، رسول و رحمت برای جهانیان رقم خورد. همچنین ربیع‌الأول شاهد هجرت رسول الله صلی الله علیه و سلم به مدینه بود؛ هجرتی که برای برپایی حکومت بر اساس آنچه الله سبحانه و تعالی نازل کرده است، انجام شد. این ماه همچنان شاهد رحلت رسول الله صلی الله علیه و سلم و پیوستن ایشان به جوار پروردگارش، الله سبحانه و تعالی نیز بوده است.

بعثت رسول الله صلی الله علیه و سلم در ماه ربیع‌الأول، رحمتی برای جهانیان بود. ابوالحسن علی بن الحسین بن علی مسعودی (وفات ۳۴۶ هـ) در کتاب خود «التنبیه والإشراف» چنین روایت کرده است: «هنگامی که چهل ساله شد، الله عزوجل او را در روز دوشنبه، پس از گذشت ده روز از ماه ربیع‌الأول، به سوی همه مردم مبعوث کرد...  و در آن هنگام سن او صلی الله علیه و سلم چهل سال بود، و نخستین کسی از زنان که به او ایمان آورد، خدیجه بود».

احمد بن محمد بن ابی‌بکر بن عبدالملک قسطلانی قتیبی مصری، ابوالعباس شهاب‌الدین (وفات ۹۲۳ هـ) در کتاب ارزشمند خود «المواهب اللدنیة بالمنح المحمدیة» نیز درباره آغاز بعثت رسول الله صلی الله علیه و سلم می‌نویسد: هنگامی که رسول الله صلی الله علیه و سلم به چهل سالگی رسید، رسالت ایشان آغاز شد. ابن عبدالبر می‌گوید: بعثت آن حضرت صلی الله علیه و سلم روز دوشنبه، هشتم ماه ربیع‌الأول، در سال چهل‌ویکم از عام‌الفیل واقع گردید. همچنین گفته شده است که در آغاز ماه ربیع‌الأول، الله سبحانه و تعالی ایشان را به عنوان رحمتی برای جهانیان و فرستاده‌ای برای همه جن و انس مبعوث کرد.

این بعثت در تاریخ پرافتخار پیامبران، جایگاهی ویژه و بی‌مانند داشت؛ زیرا رسول الله صلی الله علیه و سلم مقام والایی در میان همه پیامبران علیهم‌السلام یافت. ایشان مانند پیامبران پیشین، تنها برای قوم خاصی در زمان معین فرستاده نشده بود؛ چنان‌که برخی پیامبران برای قوم عاد، ثمود، قوم لوط یا بنی‌اسرائیل مبعوث شده بودند؛ بلکه رسول الله صلی الله علیه و سلم برای همه انسان‌ها و در همه زمان‌ها فرستاده شد؛ از لحظه بعثت پر برکت ایشان تا پایان جهان. الله سبحانه و تعالی می‌فرماید:

﴿وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ﴾ {انبیاء: ۱۰۷}

ترجمه: و ما تو را جز رحمتی برای جهانیان نفرستاده‌ایم.

ماه ربیع‌الأول همچنین شاهد هجرت رسول الله صلی الله علیه و سلم برای برپایی نخستین دولت اسلامی در مدینه منوره بود. پس از آن‌که آن حضرت صلی الله علیه و سلم از سوی اوس و خزرج یاری و نصرت دریافت کرد، شرایط برای هجرت ایشان از فضای ظلم و فشار مکه به سوی مدینه و برپایی حکمرانی بر اساس اسلام فراهم گردید. امام بخاری در کتاب صحیح خود از ابن شهاب روایت کرده که عروه بن زبیر به او خبر داد: «مسلمانان مدینه از هجرت رسول الله صلی الله علیه و سلم از مکه آگاه شدند... آنان به استقبال رسول الله صلی الله علیه و سلم در پشت منطقهٔ حَرّه آمدند. پس آن حضرت مسیر را به سمت راست تغییر داد و آنان را تا محل بنی‌عمرو بن عوف همراهی کرد و در آن‌جا فرود آمد. این رویداد در روز دوشنبه‌ای از ماه ربیع‌الأول اتفاق افتاد...»

ابن حبان در صحیح خود از براء رضی الله عنه روایت کرده است که گفت: «ورود رسول الله صلی الله علیه و سلم به مدینه، روز دوشنبه، دوازدهمین شبِ سپری‌شده از ماه ربیع‌الأول بود». همچنین طبری در کتاب «تاریخ الرسل والملوک» روایت کرده است: «ابن حمید برای ما روایت کرد، گفت: سلمه برای ما روایت کرد، از ابن اسحاق، از زهری، که گفت: رسول الله صلی الله علیه و سلم روز دوشنبه، دوازدهم ماه ربیع‌الأول وارد مدینه شد».

بدین‌گونه، ماه ربیع‌الأول ماهی بود که رسول الله صلی الله علیه و سلم پس از آن‌که به مقام نبوت برگزیده شد، مسؤولیت رهبری و حکومت را نیز عهده‌دار گردید. در این ماه، دولت اسلامی تأسیس شد؛ دولتی که زمینه را برای تطبیق اسلام با همه عظمت، رحمت و احکام جامع آن فراهم ساخت.

رسول الله صلی الله علیه و سلم برای اداره مناطق مختلف، حاکمان و والیانی تعیین کرد، قاضیان را منصوب نمود، پایه‌های نظام قضایی را بنا نهاد، بیت‌المال را ایجاد کرد، درآمدهای دولت را جمع‌آوری نمود و آن‌ها را برای تأمین مصالح و نیازهای رعیت به مصرف رساند. همچنین رسول الله صلی الله علیه و سلم قبایل و ملت‌های دیگر را به اسلام دعوت کرد و نامه‌هایی به پادشاهان و امپراتوران فرستاد. ایشان دولت اسلامی را گسترش داد؛ زیرا مأموریت آن حضرت، رساندن پیام اسلام به عنوان رحمتی برای جهانیان بود؛ از همین‌رو، مردم گروه‌گروه وارد اسلام شدند.

پس باید ماه ربیع‌الأول و نعمت‌ها و بخشش‌هایی را که در این ماه رخ داده است، انگیزه‌ای برای ما قرار دهد تا پیام اسلام را به دوش بگیریم و برای تطبیق آن تلاش کنیم تا اسلام تسلی‌بخش مظلومان و رحمتی برای همه بشریت باشد.

نویسنده: مصعب عمير – ولاية پاكستان

مترجم: پارسا امیدی